logo

درمان دیابت با جراحی چاقی: شایعه یا واقعیت؟

درمان دیابت با جراحی چاقی پزشکان و پژوهشگران نشان داده اند که عمل جراحی لاغری برای درمان دیابت نوع 2 موثر است و باعث کنترل سطح قند خون می شود.عمل جراحی چاقی انواع متنوعی دارد. بیشتر این عمل های جراحی با روش های کمتر تهاجمی مانند استفاده از لاپاراسکوپی قابل انجام هستند. عمل جراحی با کمک لاپاراسکوپی از راه برش های بسیار ظریف به انجام می رسد. وسایل جراحی ظریف از راه این سوراخ ها به شکم وارد می شوند و عمل جراحی لاغری صورت می پذیرد.
درمان دیابت با جراحی چاقی

درمان دیابت با جراحی چاقی

اگر کسی به شما بگوید درمان دیابت با عمل جراحی میسر می شود، آیا باور می کنید؟ اگر پزشک معالج نیاز به انجام عمل جراحی برای درمان دیابت نوع 2 را به بیماری پیشنهاد بدهد، چطور؟

حقیقت این است که درمان دیابت نوع 2 با جراحی لاغری یک واقعیت است. درمان دیابت نوع 2 با جراحی چاقی یک رویا نیست. به انواع این عمل های جراحی در زبان انگلیسی bariatric surgery گفته می شود. بسیاری از این عمل های جراحی لاغری با روش های کمتر تهاجمی انجام می شود؛ به عنوان نمونه، با کمک لاپاروسکوپی به انجام می رسد نه با برش های بزرگ در سطح شکم.

در این نوشتار به بررسی تاثیر جراحی چاقی در درمان دیابت پرداخته شده است.

آیا درمان دیابت نوع 2 با عمل جراحی واقعیت دارد؟

پزشکان و پژوهشگران نشان داده اند که عمل جراحی لاغری برای درمان دیابت نوع 2 موثر است و باعث کنترل سطح قند خون می شود.

عمل جراحی چاقی انواع متنوعی دارد. بیشتر این عمل های جراحی با روش های کمتر تهاجمی مانند استفاده از لاپاراسکوپی قابل انجام هستند. عمل جراحی با کمک لاپاراسکوپی از راه برش های بسیار ظریف به انجام می رسد. وسایل جراحی ظریف از راه این سوراخ ها به شکم وارد می شوند و عمل جراحی لاغری صورت می پذیرد.

درمان دیابت نوع 2 با جراحی چاقی

دیابت چیست؟

به زبان ساده، دیابت یک بیماری است که در آن غلظت قند خون فرد بالا می رود. شایان ذکر است قند خون نخستین منبع تامین انرژی بدن به شمار می رود. هورمونی به نام انسولین، ورود قند خون به درون سلول های بدن را امکان پذیر می سازد. هورمون انسولین توسط یک غده درون ریز به نام پانکراس (لوزالمعده) در خون ترشح می شود.

اگر بدن فرد به هر دلیل نتواند انسولین بسازد یا انسولین تولیدی بدن به اندازه کافی نباشد، گلوکُز (یا همان قند خون) نمی تواند به درون سلول های بدن وارد شود. بنابراین، گلوکز در خون باقی می ماند. اگر این وضعیت برای مدت طولانی ادامه یابد، باعث بالا رفتن قند خون یا همان گلوکز خون می شود.

بالا رفتن قند خون تبعات منفی فراوان و جدی برای سلامت انسان دارد. عوارض ناشی از دیابت بسیار جدی و گاهی برای زندگی انسان خطرناک هستند. عوارض دیابت می تواند باعث اختلالاتی در چشم ها، کلیه ها و رشته های عصبی بدن شوند.

نقش چاقی در دیابت

چاقی یکی از مهم ترین عوامل موثر در ایجاد دیابت به شمار می رود. افرادی که چاق هستند ده برابر افراد دارای وزن طبیعی، در معرض ابتلا به دیابت قرار دارند.

غذاهایی که چربی زیاد یا کربوهیدرات (مواد قندی و نشاسته ای) زیاد دارند، باعث افزایش میزان چربی در خون می شوند. این چربی در وهله نخست در کبد و بعد در عضلات بدن ذخیره می گردد. افزایش ذخیره چربی در این نواحی باعث مقاومت سلول های بدن نسبت به انسولین و ایجاد التهاب می شود. با گذشت زمان، در نهایت، پانکراس دیگر نمی تواند به اندازه مورد نیاز، هورمون انسولین تولید کند.

نقش چاقی در دیابت

چه کسانی برای عمل جراحی چاقی کاندید های خوبی به شمار می روند؟

افرادی که مشخصات زیر را دارند از عمل جراحی چاقی منفعت می برند.

  • افرادی که بیش از 45 کیلوگرم نسبت به وزن ایده آل خود به لحاظ پزشکی، اضافه وزن دارند و چاق هستند
  • کسانی که شاخص توده بدن یا همان BMI آنها بیش از 40 است و در واقع به چاقی شدید گرفتار هستند
  • افرادی که شاخص توده بدن آنها بیش از 35 است و از عوارض جدی قند خون بالا، سلامت آنها به خطر افتاده است مانند ابتلا به یکی از بیماری های فشار خون بالا، یا دیابت و
  • کسانی که نمی توانند به وزنی که سلامتی آنها را در بر دارد، برسند یا با وجود رژیم غذایی تحت نظارت کادر درمان نمی توانند وزن خود را در محدوده مناسبی حفظ کنند.

افراد زیر برای درمان دیابت با عمل جراحی چاقی کاندید های خوبی به شمار می آیند.

  • افراد مبتلا به دیابت نوع دو که شاخص توده بدن یا BMI آنها بیش از 35 است و موفق نشده اند قند خون ناشتای خود را در محدوده مناسبی حفظ کنند. یعنی آن دسته از افراد چاق و مبتلا به دیابت نوع 2 که گلوکز خون ناشتای آنها بالای 125 میلی گرم در دسی لیتر خون یا هموگلوبین اِی وان سی (HbA1c) آنها بیش از 7 درصد است و نمی توانند آن را پایین بیاورند، از عمل جراحی چاقی منفعت می برند
  • آن دسته از مبتلایان به دیابت نوع 2 که با وجود اضافه وزن کم و شاخص توده بدن یا BMI زیر 35، قند خون آنها قابل کنترل نیست. این افراد هم از عمل جراحی لاغری سود می برند
مقاله پیشنهادی:  بررسی خطرات عمل لاغری مواردی که باید بدانید

با انواع جراحی چاقی آشنا شوید

عمل جراحی چاقی انواع متنوعی دارد که به شرح زیر هستند.

بای پس معده با لاپاراسکوپی

در این عمل جراحی چاقی از معده یک مخزن کوچک درست می شود. بنابراین فرد غذای کمتری می تواند بخورد. همچنین بخشی از ابتدای روده از مسیر عبور مواد غذایی حذف می گردد و بخشی از میان روده به این مخزن کوچک شده معده متصل می گردد.

بنابراین در پایان عمل جراحی بای پس معده با لاپاراسکوپی دیگر غذا از بخش پایینی معده و از ابتدای روده رد نمی شود. این تغییرات باعث واکنش های تازه ای از سوی روده و پانکراس می شود. در بیشتر موارد، همین تغییرات اولیه در روده و پانکراس باعث پایین آمدن قند خون می شود، حتی پیش از آن که بیمار دچار کاهش وزن گردد.

به طور معمول، بیمار پس از سه تا چهار هفته استراحت در خانه می تواند به محل کار خود بر گردد. برای بیشتر بیماران، بای پس معده با لاپاراسکوپی بهترین گزینه است.

بای پس معده با لاپاراسکوپی

جراحی اسلیو معده با لاپاراسکوپ

در این عمل جراحی هم حجم معده کوچک می شود و فرد نمی تواند غذای زیاد میل کند. جراحی اسلیو معده با لاپاراسکوپ به لحاظ تکنیکی کمی از عمل بای پس معده ساده تر است و به همین دلیل، برای بسیاری از بیماران گزینه مناسب تر به شمار می رود.

حتی بیماران زیر هم می توانند تحت عمل جراحی اسلیو معده با لاپاراسکوپی قرار گیرند:

  • بیمارانی که امکان انجام بیهوشی عمومی برای آنها، به لحاظ عوارض جدی، وجود ندارد یا
  • بیماران مبتلا به بیماری های جدی قلبی و ریوی که نمی توانند عمل جراحی را برای مدت طولانی تحمل کنند.

در پایان این عمل جراحی، به طور معمول، بیمار یک شب را در بیمارستان می گذراند. زمان برگشت به کار به طور معمول، 3 یا 4 هفته پس از عمل جراحی است.

عمل جراحی دئودنال سوئیچ

نتیجه این عمل به گونه ای است که روده فرد نمی تواند از غذای مصرفی، کالری فراوان جذب خون نماید. عمل جراحی دئودنال سوئیچ در واقع، تلفیقی از دو عمل جراحی پیشین است. در این عمل جراحی هم از معده یک مخزن کوچک به جای می ماند. این مخزن معده به یکی زا دورترین نقاط روده باریک وصل می شود. بنابراین، بخش عظیمی از روده از مسیر جذب غذا حذف می شود. اگرچه این جراحی هم موثر است اما عوارض آن نسبت به جراحی های قبلی بیشتر است. به طور معمول، این عمل جراحی برای افرادی توصیه می شود که شاخص توده بدن آنها بیش از 50 است.

مزایای عمل جراحی چاقی در درمان دیابت

بیشتر افرادی که تحت یکی از انواع عمل جراحی فوق قرار می گیرند، ظرف 18 تا 24 ماه پس از عمل 50 تا 80 درصد اضافه وزن خود را از دست می دهند. جالب این جاست که تاثیر این عمل های جراحی روی قند خون بسیار سریع و در همان روزهای نخست پس از عمل دیده می شود. به عبارت دیگر، بیمار پس از عمل جراحی چاقی می تواند داروهای دیابت خود را طبق نظر پزشک معالج، قطع یا کم کند.

شواهد نشان می دهد که عمل جراحی بای پس معده به طور ویژه، در درمان دیابت موثر است. در حدود 33 درصد از بیماران مبتلا به دیابت پس از این عمل جراحی هیچ نیازی به داروی دیابت ندارند. دو سال بعد از انجام عمل جراحی، داروی دیابت 85 درصد افراد قطع می شود زیرا دیگر به آن نیازی ندارند و قند خون آنها بدون دارو در محدوده طبیعی قرار دارد.

مقاله پیشنهادی:  هفته ششم بعد از عمل اسلیو

کدام گروه از مبتلایان به دیابت بهترین نتیجه درمانی را از عمل جراحی چاقی به دست می آورند؟ درمان دیابت با جراحی چاقی نزد کسانی به طور کامل اتفاق می افتد که:

  • دیابت آنها هنوز خفیف است و برای کنترل قند خون همچنان به دارو نیاز ندارند یا
  • کمتر از پنج سال از ابتلای آنها به دیابت نوع 2 می گذرد یا
  • کسانی که بعد از عمل جراحی لاغری، کاهش وزن بیشتری را تجربه می کنند

از نکات قابل توجه این است که مزایای عمل جراحی لاغری فقط به درمان دیابت محدود نمی شود. انجام این عمل جراحی، کنترل فشار خون بالا یا کلسترول بالای خون را هم به ارمغان می آورد. به عبارت دیگر، پس از عمل جراحی چاقی، خطری که برای وقوع سکته قلبی و سکته مغزی متوجه فرد بود، به طور چشمگیری کاهش می یابد.

درمان دیابت با جراحی چاقی

عوارض عمل جراحی چاقی برای درمان دیابت

اگرچه درمان دیابت با جراحی چاقی برای بسیاری از بیماران جذاب است اما نباید درصد کم عوارض این عمل جراحی را از نظر دور داشت. در درصد کمی از بیمارانی که تحت عمل های جراحی لاغری برای درمان دیابت قرار می گیرند، عوارض زیر ممکن است رخ دهد:

  • تحمل دشوار بیهوشی
  • آسیب رسیدن به اعضای بدن که در مجاورت منطقه عمل جراحی قرار دارند
  • خونریزی
  • ایجاد لخته خون
  • عفونت
  • پریتونیت یا التهاب در لایه های روی روده که به آن چادرینه شکم گفته می شود و وظیفه محافظت از اعضای موجود در شکم را بر عهده دارد
  • انسداد روده
  • بروز سنگ صفرا یا سنگ کلیه
  • تنگ شدن محل اتصال خروجی مخزن معده به روده
  • تهوع، معده درد و استفراغ پس از خوردن غذا که به آن سندروم دامپینگ هم می گویند (dumping syndrome)
  • سوء تغذیه

نتایج دراز مدت درمان دیابت با جراحی چاقی چیست؟

بیماران ممکن است بلافاصله بعد از عمل جراحی چاقی، درمان دیابت و تسهیل کنترل قند خون را تجربه کنند. این افراد می توانند به سرعت میزان داروی دیابت خود را کم کنند. شاید در برخی افراد حتی این امکان وجود داشته باشد که مصرف داروی دیابت به طور کامل، قطع شود.

علاوه بر کنترل قند خون ناشی از عمل جراحی چاقی، سایر عوامل خطرزای بسیاری از بیماری ها هم از بین می رود. احتمال بروز بیماری های زیر در افرادی که تحت عمل جراحی چاقی قرار دارند، به شدت کاهش می یابد:

  • حملات قلبی
  • سکته مغزی
  • نارسایی قلبی
  • نارسایی کلیوی
  • آپنه خواب (توقف گذرای تنفس در حین خواب)
  • کبد چرب

افرادی که درمان دیابت با جراحی چاقی را تجربه می کنند، دچار کاهش وزن می شوند. اگر توصیه های کادر درمان در مورد شیوه غذا خوردن به خوبی رعایت شود، کاهش وزن فرد مداوم و ماندگار است. به طور معمول، پزشک معالج یا کارشناس تغذیه به فرد توصیه می کند که چه مقدار غذا، از چه نوع غذا و در چه زمان هایی میل کند.

پس از عمل جراحی برای درمان دیابت، رژیم غذایی بیمار در ابتدا، رژیم مایعات خواهد بود. در طول ماه نخست، به تدریج، رژیم غذایی به سمت غذاهای جامد تغییر می یابد.

بر پایه این که کدام نوع جراحی چاقی برای فرد انجام شده است و این که سرعت بدن بیمار در التیام محل جراحی چقدر است، سه تا 4 هفته بعد بیمار می تواند به سر کار خود بر گردد.

نتایج درمان دیابت با جراحی چاقی

بعد از درمان دیابت با جراحی چاقی چه کارهایی را باید با جدیت دنبال کرد؟

پس از عمل جراحی چاقی برای درمان دیابت، بیمار باید در نوبت هایی که توسط کادر درمان برای او تعیین می شود، حاضر شود و همکاری لازم را داشته باشد. کارهایی که به طور معمول، برای پایش نتیجه عمل انجام می شود به شرح زیر است:

  • ویزیت های پزشکی پس از جراحی چاقی (به طور معمول یک هفته بعد، یک ماه بعد و سالی یک بار از آن به بعد)
  • آزمایش های لازم (شش ماه بعد از عمل جراحی چاقی، یک سال پس از عمل جراحی چاقی و سپس سالی یک بار)
  • مشاوره با کارشناس تغذیه (یک ماه و سه ماه پس از عمل جراحی چاقی و طبق نیاز از آن به بعد)
  • مشاوره با کارشناس مشاوره و روانشناسی (یک ماه بعد از عمل و طبق نیاز پس از آن)
  • مشاور ورزشی (یک ماه پس ار عمل جراحی چاقی و طبق نیاز پس از آن)
  • مراجعه به پزشک عمومی یا پزشک خانواده هنگام بروز سایر مشکلات سلامتی و طبق نیاز
  • شرکت در جلسات گروه های حمایتی بیماران و به اشتراک گذاشتن تجارب
مقاله پیشنهادی:  تفاوت عمل بای پس و مینی بای پس معده

بعد از درمان دیابت با جراحی چاقی، در صورت بروز چه مشکلاتی باید با پزشک معالج یا کادر درمان تماس گرفته شود؟

به طور معمول، در هنگام ترخیص، کادر درمان به شما فهرستی را تحویل می دهد که در آن مشکلاتی که باید به کادر درمان یا پزشک معالج گزارش شود، درج شده است. در اغلب موارد، در صورت بروز هر یک از مشکلات زیر پس از جراحی چاقی باید بیمار به سرعت آن را به پزشک یا کادر درمان گزارش نماید:

  • بروز تب
  • درد زیاد شونده یا درد تازه و نو ظهور
  • هر گونه مشکلی در محل بخیه یا زخم های جراحی که حاکی از عفونت است
  • استفراغ مداوم که اجازه نمی دهد بیمار چیزی بخورد
  • یبوست شدید

اگر چه جراحی چاقی برای درمان دیابت و آپنه حین خواب بسیار موثر است اما برای این که آثار آن در درازمدت هم به خوبی اوایل دوران پس از جراحی باشد، باید به توصیه های کارشناس تغذیه و پزشک معالج تا سال ها پایبند بود. شیوه غذا خوردن، تداوم ورزش و خوردن مکمل های حاوی ویتامین ها و املاح در حفظ نتایج درمانی جراحی چاقی نقش مهمی ایفا می نمایند.

یکی از عادات اشتباه که نتایج درمان دیابت با جراحی چاقی را به شدت در درازمدت تهدید می کند، ریزه خواری است یعنی خوردن مقادیر بسیار کم غذا در طول روز و در بین وعده ها. این عادت مخرب اگرچه باعث سندروم دامپینگ (تهوع و استفراغ بعد از غدا خوردن) نمی شود اما باعث افزایش وزن بیمار می گردد.

مشکلات بعد از درمان دیابت با جراحی چاقی

مراقبت های پس از جراحی چاقی دیابت

عادات اشتباه دیگر هم ممکن است نتایج درمان دیابت با جراحی چاقی را در دراز مدت به خطر اندازند. مهم ترین عادات اشتباهی که بیماران باید از آنها بپرهیزند، به شرح زیر هستند:

  • نوشیدن بیش از حد مشروبات الکلی
  • استعمال دخانیات مانند سیگار و قلیان
  • مصرف مواد مخدر و سایر مواد غیر قانونی و خیابانی

احتمال بروز افسردگی و به دنبال آن افکار خودکشی هم وجود دارد. در صورتی که بیمار از هر گونه نقشه یا تفکر خودکشی صحبت می کند، باید حتما توسط روانشناس یا روانپزشک ویزیت شود.

آیا هزینه درمان دیابت با جراحی چاقی تحت پوشش بیمه های درمانی قرار دارد؟

با توجه به نقش درمانی این عمل جراحی، بیشتر بیمه ها هزینه های عمل جراحی لاغری برای درمان دیابت را تحت پوشش قرار می دهند. با وجود این، پیش از هر گونه اقدام به درمان دیابت با جراحی چاقی خواهشمند است با مسئولین بیمه اصلی و بیمه تکمیلی خود مشورت بفرمایید.

دکتر سید علیرضا آذر پیکان دانش آموخته رشته فوق تخصصی انکو سرجری و لاپاراسکوپی پیشرفته از دانشگاه تهران آماده پذیرش بیماران و درمان دیابت با جراحی چاقی هستند. خواهشمند است برای دریافت اطلاعات بیشتر در این مورد و تعیین وقت قبلی با تلفن های کلینیک ایشان واقع در تهران تماس حاصل بفرمایید.

برای دیدن ویدیو جراحی چاقی دکتر آذرپیکان به این سایت مراجعه کنید

Facebook
Twitter
LinkedIn
Pinterest

فلوشیپ فوق تخصصی جراحی سرطان از دانشگاه تهران

دکتر سید علیرضا آذرپیکان فلوشیپ فوق تخصصی جراحی سرطان و لاپاراسکوپی پیشرفته و جراحی چاقی از دانشگاه تهران،رتبه برتر بورد تخصصی و نفر اول آزمون فلوشیپ جراحی سرطان

لیست مقالات مرتبط

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *