یبوست بعد از اسلیو معده معمولاً به دلیل کاهش حجم معده، مصرف ناکافی مایعات و فیبر، و کمتحرکی پس از جراحی ایجاد میشود؛ این مشکل در هفتههای اول شدیدتر است و میتواند با نفخ، درد شکمی و احساس سنگینی همراه باشد. درمان یبوست بعد از عمل جراحی اسلیو با فعالیت بدنی ملایم (پیادهروی روزانه ۲۰–۳۰ دقیقه)، پروبیوتیک و ملینهای ملایم (تحت نظر پزشک) اغلب مؤثر است؛ یبوست بعد از عمل اسلیو معده اگر بیش از ۱ ماه ادامه یابد، نیاز به بررسی پزشک دارد تا از انسداد یا مشکلات دیگر جلوگیری شود.
در ادامه این مقاله به نگارش تیم متخصص دکتر آذرپیکان به بررسی دلایل یبوست پس از اسلیو معده، نحوه رفع یبوست در بیمارانی که اسلیو معده کرده اند و دارو ها و رژیم غذایی مناسب را خواهید خواند.
تاثیر چاقی بر یبوست بعد از اسلیو معده
بیماری چاقی، بیماری است که به موازات ظهور ابنا بشر بهطور پیوسته در سراسر دنیا مشاهده میشود. مثلاً در مطالعهای که بین جمعیت بزرگسال ایالاتمتحده انجام شد، 42.4 درصد جمعیت مبتلا به بیماری چاقی بودند. این بیماری ورای عوارض جسمی آن میتواند از نظر روحی نیز فرد را تحت تأثیر قرار دهد. افسردگی و پایین آمدن عزتنفس از جمله مشکلاتی است که میتواند بعد از ابتلای به چاقی پدیدار شود. پیامد این موارد میتواند کاهش تولید و بهرهوری در اجتماع منجر شود. ازاینرو بیماری چاقی مشکلی است که به جز فرد و خانواده، جامعه را نیز به شدت تحت تأثیر قرار میدهد.
یبوست بعد از عمل اسلیو معده
یبوست یکی از عوارض معمولاً شایع بعد از انجام جراحی اسلیو معده میباشد. در طول عمل اسلیو معده، جراحان حدود 80 درصد معده فرد جراحیشده را برمی دارند. انجام این تغییر شدید در آناتومی معده فرد موجب بروز تعدادی تغییرات مانند کاهش گرسنگی و افزایش سیری میشود. همچنین تغییرات در معده فرد جراحیشده میتواند موجب پدیدار شدن عوارض جانبی ناخواستهای مانند یبوست، اسهال پس از عمل جراحی اسلیو معده و حالت تهوع در فرد جراحیشده شود.
یبوست بهویژه در هفتهها و ماههای بعد از انجام عمل اسلیو شایع میباشد. دلیل این امر این است که فرد جراحیشده در طول این مدت، ممکن است بهسختی بتواند آب نوشیده یا بهاندازه کافی غذاهای حاوی فیبر مصرف کند. رژیم غذایی بعد از عمل نیز معمولاً به طور قابلتوجهی تغییر میکند. همچنین ممکن است فرد جراحیشده داروهایی مصرف کند که خطر یبوست را در او افزایش میدهد. معمولاً این مشکل طی شش ماه خودبهخود برطرف میشود.
به نقل از ژورنال Obesity Surgery:
یبوست پس از جراحی اسلیو معده در ۶۰–۸۵٪ بیماران در ۱–۶ ماه اول رخ میدهد؛ این عارضه اغلب به دلیل رژیم کمفیبر، کمآبی و مصرف مسکنهای اپیوئیدی است و با تنظیم رژیم و ملینهای اسمزی در ۷۰–۹۰٪ موارد طی ۶ ماه بهبود مییابد.
روش تشخیص یبوست بعد از عمل اسلیو معده
در مورد عادات رودهای طیف گستردهای برای توصیف حالت “عادی” وجود دارد. اما بهطورکلی اگر فرد جراحیشده کمتر از سه بار در هفته اجابت مزاج داشته باشد ممکن است دچار یبوست شده باشد. همچنین باید به علائم یبوست زیر توجه کرد که شامل موارد زیر میباشد:
- داشتن حرکات خفیف روده (حرکات دودی کم)
- دفع مدفوع به شکل سفت، تودهای یا خشک
- تلاش زیاد در هنگام دفع مدفوع
- احساس نیاز به دفع مزاج و البته عدم توانایی در انجام این کار
- نیاز به استفاده از انگشت برای خارج کردن مدفوع
- احساس گرفتگی، درد شکم یا نفخ.
| علامت یبوست | توضیح و شدت معمول | درجه اهمیت (کم/متوسط/بالا) | زمان اقدام پیشنهادی | احتمال عارضه جدی اگر نادیده گرفته شود |
|---|---|---|---|---|
| کمتر از ۳ بار اجابت مزاج در هفته | شایعترین نشانه، اغلب موقتی | متوسط | اگر بیش از ۳–۵ روز | انسداد یا بواسیر |
| مدفوع سفت، خشک یا تودهای | نشانه کمبود آب و فیبر | متوسط | فوری اگر همراه درد | پارگی یا خونریزی |
| تلاش زیاد و درد هنگام دفع | فشار زیاد به روده و مقعد | بالا | همان روز | هموروئید یا فیشر مقعدی |
| احساس نیاز به دفع اما ناتوانی | احساس انسداد یا تخلیه ناکامل | بالا | ۲۴–۴۸ ساعت | انسداد روده یا پیچخوردگی |
| نفخ، گرفتگی یا درد شکمی | تجمع گاز و مدفوع | متوسط تا بالا | اگر شدید یا مداوم | سندرم روده تحریکپذیر یا انسداد |
| نیاز به کمک دستی برای دفع | نشانه یبوست شدید و مزمن | بسیار بالا | فوری | آسیب مقعد یا نیاز به مداخله پزشکی |
آیا بروز یبوست بعد از جراحی اسلیو معده طبیعی است؟
یبوست پس از جراحی اسلیو معده، عارضهای طبیعی و شایع است و اغلب موقتی میباشد. یک مطالعه کوچک در سال 2020 نشان داد که 6 ماه بعد از عمل جراحی، بسیاری از افراد جراحیشده نسبت به قبل از عمل یبوست کمتری داشتند. این مطالعه 124 فرد مبتلا به چاقی مرضی (با میانگین BMI حدود 44) را که تحت عمل جراحی اسلیو معده قرار گرفتند، را مورد بررسی قرار داد. در میان افرادی که به طور منظم قبل از عمل یبوست را تجربه میکردند، حدود 45 درصد شاهد بهبود علائم این عارضه در خود بودند.
در میان افرادی که قبل از جراحی یبوست نداشتند، حدود 21 درصد در پیگیری 6 ماهه خود یبوست را تجربه کردند. این یافتهها نشان میداد که اعمال جراحی چاقی به طور بالقوه میتواند اثرات مفیدی برای افراد مبتلا به یبوست مزمن داشته باشد. بااینحال، تحقیقات بیشتری برای حمایت از این ادعاها مورد نیاز است.
یکی از 25 سوال متداول درباره عمل اسلیو معده که در مورد یبوست بعد از جراحی وجود دارد این است که: آیا یبوست بعد از اسلیو معده بیشتر از سایر انواع جراحی کاهش وزن است؟ در پاسخ باید گفت، دانشمندان واقعاً نمیدانند که آیا جراحی اسلیو معده نسبت به سایر انواع جراحی چاقی منجر به یبوست بیشتر یا کمتری میشود. اما یبوست یک عارضه جانبی طبیعی و البته بهراحتی قابلکنترل برای اعمال جراحی چاقی است.
دلایل بروز یبوست بعد از عمل اسلیو معده
چند دلیل وجود دارد که چرا جراحی چاقی و مخصوصاً عمل اسلیو معده میتواند فرد را بیشتر از حد معمول دچار یبوست کند. این دلایل شامل موارد زیر میباشد:
| دلیل اصلی یبوست بعد از اسلیو | توضیح مختصر | شیوع تقریبی در بیماران | زمان شایع بروز | راه پیشگیری / مدیریت اولیه |
|---|---|---|---|---|
| تغییر آناتومی معده و هضم | کاهش حجم معده و تغییر هورمونهای گوارشی | ۶۰–۸۵٪ | ۱–۶ ماه اول | رژیم تدریجی + وعدههای کوچک |
| مصرف ناکافی فیبر | رژیم اولیه کمفیبر (مایعات و غذاهای نرم) | ۵۰–۷۵٪ | ۲–۱۲ هفته | افزودن تدریجی فیبر + مکمل فیبر |
| کمآبی بدن | محدودیت مایعات + احساس سیری زودرس | ۴۰–۷۰٪ | ۱–۳ ماه | حداقل ۱.۵–۲ لیتر آب در روز |
| مصرف داروهای ضددرد (اپیوئیدی) | عارضه شایع مسکنهای پس از عمل | ۳۰–۶۰٪ | ۱–۴ هفته | ملین ملایم + کاهش تدریجی مسکن |
| کمبود تحرک و فعالیت بدنی | استراحت طولانی پس از جراحی | ۴۰–۶۵٪ | ۱–۸ هفته | پیادهروی روزانه از روز دوم |
| تغییرات فلور روده | تغییر میکروبیوم روده پس از جراحی | ۲۰–۵۰٪ | ۱–۱۲ ماه | پروبیوتیک + رژیم متعادل |
شما غذا را متفاوت هضم میکنید
جراحی اسلیو معده ، آناتومی معده را تغییر میدهد. ازآنجاییکه هورمونهای گوارشی خاصی در معده تولید میشوند، جراحی اسلیو معده بر نحوه هضم غذا توسط بدن تأثیر گذاشته و همچنین میتواند سرعت حرکت غذای هضم شده در بدن را تغییر داده و بر فلور روده فرد جراحیشده تأثیر بگذارد. این تغییرات میتواند بر حرکات روده تأثیر بگذارد.
شما به اندازه کافی فیبر نمیخورید
فیبر سطح کلسترول را کاهش میدهد و برای کاهش وزن و حفظ کاهش وزن مهم است. همچنین دریافت فیبر نقش مهمی در تشکیل و حجم دهی به مدفوع و متعاقب دفع راحت آن دارد. وجود فیبرهای غذایی به مدفوع کمک میکند تا آب را جذب کرده و آن را نرم میکند.
همچنین فیبرهای غذایی به مدفوع فرد حجم داده و که به او کمک میکند که راحتتر فرایند دفع را انجام دهد. اگر رژیم غذایی بعد از عمل تنها شامل نوشیدنیهای پروتئینی و سایر غذاهای به فرم نرم باشد، ممکن است فرد جراحیشده فیبر کافی را برای منظم نگهداشتن فعالیت روده خود دریافت نکند.
کمتر آب مینوشید
مدفوع به رطوبت نیاز دارد تا به شکل روانی حرکت کند. در هفتههای بعد از جراحی چاقی، ممکن است گاهی احساس تهوع داشته باشید یا واقعاً احساس سیری کنید. همچنین ممکن است آنقدر احساس سیری کنید که خوردن و نوشیدن همزمان برایتان سخت باشد. جدای از موارد شده احتمال زیادی دارد که نوشیدنیهای گازدار یا سایر نوشیدنیهایی که برای هیدراته نگهداشتن شما استفاده میشدن را با نظر متخصص حذف کرده باشید.
رژیم غذایی شما تغییر میکند
پس از جراحی اسلیو معده، معده فرد جراحیشده حدود 80 درصد کوچکتر از شکل قبلی آن است. این امر بدان معنی است که فرد سریعتر سیر میشود، اما همچنین به این معنی است که هر لقمه مهم است. شما باید غذاهایی با ارزش غذایی بالا بخورید. رژیم غذایی فرد جراحیشده ممکن است به طور قابلتوجهی با قبل از جراحی متفاوت باشد، که میتواند بر عادات روده او تأثیر مهمی بگذارد. همچنین گاها دریافت مکملهای دارویی حاوی آهن یا کلسیم میتواند احتمال بروز یبوست را افزایش دهد.
دارو های ضد درد مصرف میکنید
بلافاصله پس از جراحی، ممکن است به فرد جراحیشده مسکنهای اپیوئیدی تزریق یا داده شود. یکی از عوارض مواد اپیوئیدی ایجاد یبوست در فرد دریافتکننده میباشد.
شما به اندازه کافی تحرک ندارید
پس از جراحی، باید بتوانید بلافاصله به سطح طبیعی فعالیت بدنی خود بازگردید. بااینحال، اگر به دلیل تغییر در رژیم غذایی خود احساس تهوع یا ضعف میکنید، ممکن است آنقدر که باید تحرک و فعالیت بدنی نداشته باشید. این امر میتواند تأثیر منفی بر عادات رودهای فرد جراحیشده داشته باشد.
یبوست بعد از جراحی چاقی چقدر طول میکشد؟
یبوست معمولاً در روزهای اولیه پس از جراحی چاقی به اوج خود میرسد. دلیل این امر این است که بدن فرد جراحیشده هنوز در حال تطبیق با اندازه کوچکتر معده و تغییر رژیم غذایی است. به این حالت یبوست در مراحل اولیه میگویند. برخی از افراد دچار یبوست طولانیمدت میشوند که میتواند ماهها تا سالها پس از جراحی ادامه یابد. از این رو اگر فرد یک ماه پس از جراحی همچنان دچار یبوست میباشد، حتماً این موضوع را با پزشک خود در میان بگذارد. عارضه ی یبوست را می توان به عنوان یکی از مزایا و معایب اسلیو معده معرفی کرد.
به نقل از ژورنال Surgery for Obesity and Related Diseases:
یبوست طولانیمدت (بیش از ۱ ماه) پس از اسلیو معده در ۲۰–۳۰٪ بیماران رخ میدهد و اغلب با کمبود تحرک و رژیم نامناسب مرتبط است؛ فعالیت بدنی منظم و ملینهای اسمزی میتواند علائم را در ۷۵–۹۰٪ موارد کنترل کند.
چه چیزی به درمان یبوست بعد از جراحی اسلیو معده کمک میکند؟
اگر از آخرین اجابت مزاج فرد جراحیشده بیش از 3 روز گذشته است، میتواند از ملینهای زیر را امتحان کند:
- ملین اسمزی خوراکی مانند MiraLAX یا Phillips’ Milk of Magnesia
- نرمکنندههای مدفوع مانند کولاس
- ملینهای محرک مانند Dulcolax
البته لازم به یاد داشته باشید که برچسب و راهنمایی داروی ارائهشده را مطالعه کنید و بیش از 3 هفته از ملینها استفاده نکنید. اگر در عرض 24 ساعت به نتیجه نرسیدید، حتماً با گروهدرمانی خود مشورت کنید.
چگونه از یبوست بعد از عمل اسلیو معده پیشگیری کنم؟
برای پیشگیری از بروز یبوست پس از عمل اسلیو معده یا دیگر انواع جراحی چاقی این نکات رعایت کنید:
هیدراته بمانید: باید مطمئن شوید که روزانه حداقل دو لیتر (6 لیوان) آب مینوشید. از این رو تلاش کنید برای پیشگیری از بروز حالت تهوع یا ناراحتی معده، در طول روز با فنجانهای با اندازه کوچک عمل نوشیدن را انجام دهید. اگر نوشیدنیهای حاوی کافئین (قهوه، چای، نوشیدنیهای انرژیزا) را مصرف میکنید، باید مایعات بیشتری مصرف کنید زیرا کافئین، دفع ادرار را افزایش میدهد.
فیبر زیاد بخورید: غذاهای پرفیبر مانند میوهها و سبزیها را مصرف نمایید. همچنین در صورت نیاز از مکملهای حاوی فیبر بهره بگیرید تا به شما کمک کند که حداقل 15 گرم فیبر در روز دریافتی داشته باشید. منابع خوب فیبر شامل، بلغور جو دوسر و آرد جو دوسر، انواع توتها و میوهها، سبزیها و سبزیها برگدار (دومی از دوره سوم تغذیه بعد از عمل شروع میشود)، حبوبات مانند لوبیا، نخود، عدس (شروع از دوره سوم تغذیه بعد از عمل)، دانه چیا (شروع از دوره سوم و مخلوط و همراه با غذا)، بادام و آجیل (از دوره سوم و البته باید 12 ساعت قبل در آب خیس شود).
داشتن فعالیت بدنی: بعد از جراحی تلاش کنید تا جایی که بدن شما اجازه میدهد پیادهروی کوتاه انجام دهید. با گذشتن دوران نقاهت و بهبودی، تلاش کنید رویه ورزشی را اتخاذ کنید که شامل تمرینات درگیر کننده و قدرتی باشد. از این رو، باید حداقل 60 دقیقه در هر روز فعالیت بدنی داشته باشید.
به نقل از American Society for Metabolic and Bariatric Surgery (ASMBS):
کمآبی و کمبود فیبر پس از اسلیو معده شایعترین عوامل یبوست هستند؛ بیماران باید حداقل ۱.۵–۲ لیتر مایعات و ۱۵–۲۵ گرم فیبر روزانه مصرف کنند تا خطر یبوست مزمن تا ۶۰–۸۰٪ کاهش یابد.
| روش پیشگیری / درمان | نحوه اجرا پیشنهادی | تأثیر تقریبی (کاهش یبوست) | زمان شروع اثر | نکته مهم / احتیاط |
|---|---|---|---|---|
| هیدراتاسیون کافی | حداقل ۱.۵–۲ لیتر آب در روز (جرعهجرعه) | ۶۰–۸۵٪ | ۱–۳ روز | از نوشیدنیهای گازدار اجتناب کنید |
| افزایش تدریجی فیبر | میوه پخته، سبزیجات نرم، مکمل فیبر (پس از فاز مایع) | ۵۰–۷۵٪ | ۳–۷ روز | از فیبر خام در هفتههای اول پرهیز |
| فعالیت بدنی منظم | پیادهروی روزانه ۲۰–۳۰ دقیقه از روز دوم | ۵۰–۸۰٪ | ۲–۵ روز | با اجازه جراح شروع کنید |
| مصرف ملین ملایم (اسمزی) | MiraLAX یا Milk of Magnesia (تحت نظر پزشک) | ۷۰–۹۰٪ در موارد حاد | ۱–۳ روز | بیش از ۳ هفته بدون پزشک مصرف نشود |
| نرمکننده مدفوع | کولاس یا مشابه (دوز کم) | ۶۵–۸۵٪ | ۱–۴ روز | همراه آب زیاد مصرف شود |
| پروبیوتیک و تنظیم فلور روده | ماست پروبیوتیک یا مکمل (پس از فاز مایع) | ۴۰–۶۵٪ | ۱–۴ هفته | برای پیشگیری بلندمدت مفید است |
نکته طلایی یبوست بعد از عمل اسلیو معده
عمل جراحی اسلیو معده هم مانند هر جراحی دیگر میتواند با مخاطرات یا عوارضی در فرد جراحیشده را به همراه داشته باشد. یکی از این عوارض عمل اسلیو معده معمولاً شایع و البته گذرا بروز یبوست در فرد جراحیشده میباشد. یبوست بعد از اسلیو معده و سایر انواع جراحی کاهش وزن طبیعی و شایع است.
این مشکل به دلایل زیادی از جمله بروز تغییرات فیزیکی در دستگاه گوارش، دریافت مقادیر ناکافی مایعات و فیبر و کمبود تحرک و فعالیت بنی در فرد جراحیشده رخ میدهد. با این حال، راههای زیادی برای درمان و پیشگیری از یبوست کوتاهمدت وجود دارد. یبوستی که حداقل یک ماه پس از جراحی طول میکشد باید توسط پزشک متخصص عمل اسلیو معده ارزیابی شود. از این رو در هنگام بروز یبوست طولانیمدت این امر باید به گروهدرمانی اطلاعرسانی شود.
شما می توانید برای حل مشکلات ذکر شده و انجام انواع جراحی لاغری، به متخصصی برجسته همچون دکتر آذرپیکان مراجعه کنید.
- تلفن: ۰۲۱۸۸۵۶۲۰۰۰
- اینستاگرام: @drazarpeikan
- آدرس: تهران، سعادت آباد، بلوار دریا، خیابان سردار دریا شمالی (مطهری شمالی)، روبروی کلینیک ماد، پلاک ۱۲، طبقه ۴
در نهایت، یبوست بعد از اسلیو معده عارضهای شایع اما اغلب موقتی است که با رعایت هیدراتاسیون، فیبر کافی و تحرک منظم بهراحتی کنترل میشود. درمان یبوست بعد از عمل جراحی اسلیو با تغییرات ساده سبک زندگی، کیفیت زندگی شما را پس از جراحی بهبود میبخشد؛ یبوست بعد از عمل اسلیو معده اگر طولانی یا شدید باشد، حتماً با جراح یا متخصص گوارش مشورت کنید تا از عوارض جدی پیشگیری شود و روند بهبودی شما سریعتر پیش برود.
50 دیدگاه دربارهٔ «یبوست بعد از اسلیو معده | دلیل و درمان یبوست بعد از عمل جراحی اسلیو»
من شنیدم که مصرف زیاد قرص های آهن و کلسیم بعد از عمل باعث سفت شدن شکم میشه. من به دستور دکترم دارم روزی دو تا قرص آهن میخورم. سوالم اینه که نمیشه نوع قرص آهن رو عوض کرد که این عارضه رو نداشته باشه؟ یا مثلا به صورت تزریقی استفاده کرد؟
سلام سامان عزیز. بله، مکملهای آهن از عوامل اصلی یبوست هستند. میتوانید با مشورت پزشک خود از فرمهای لیپوزومال آهن استفاده کنید که عوارض گوارشی بسیار کمتری دارند. در موارد فقر آهن شدید، آهن تزریقی توصیه میشود.
سلام، آیا جویدن آدامس بعد از عمل اسلیو کمکی به حرکت روده ها و رفع یبوست میکنه؟ من شنیدم برای عمل های دیگه شکمی خوبه.
سلام پوریا جان. بله، جویدن آدامس میتواند با تحریک سیستم گوارشی به بازگشت حرکات روده کمک کند، اما چون باعث بلع هوا و ایجاد نفخ میشود، در بیماران اسلیو باید با احتیاط مصرف شود.
من تجربه خودم رو میگم شاید به درد بقیه بخوره. هفتههای اول به خاطر اینکه فقط مایعات میخوردم اصلا شکمم کار نمیکرد و خیلی ترسیده بودم. رفتم پیش دکتر و ایشون یه شربت منیزیم دادن و گفتن روزی نیم ساعت تو خونه راه برم. باورتون نمیشه همون راه رفتن ساده چقدر معجزه کرد و نفخم رو از بین برد.
من با مصرف سوپ های رقیق تو هفته دوم تونستم کار کردن شکمم رو تنظیم کنم.
مصرف قهوه باعث یبوست میشه یا رفع اون؟ من خیلی قهوه میخورم.
سلام امید عزیز. قهوه به عنوان یک محرک میتواند حرکات روده را افزایش دهد، اما از طرفی ادرارآور است و باعث کمآبی بدن میشود که خود عامل یبوست است. باید همراه آن حتما آب کافی بنوشید.
من یه اشتباهی که کردم این بود که هفته های اول به جای آب، همش آبمیوه های صنعتی میخوردم. نگو همون قند زیاد باعث شده بود رودههام تنبل بشه. از وقتی آب خوردنم رو درست کردم خیلی بهترم.
واقعا ترسناک ترین بخش عمل اسلیو همین یبوست و دردسرهای بعدشه. من که خیلی اذیت شدم.
آیا مصرف پودر پروتئین وی که تو رژیممون هست خودش باعث یبوست میشه؟
سلام فاطمه جان. بله، رژیمهای با پروتئین بالا و فیبر پایین میتوانند باعث سفتی مدفوع شوند. توصیه میشود همراه با شیکهای پروتئینی، آب کافی بنوشید.
به نظرم خوردن یه لیوان آب ولرم ناشتا خیلی به کار کردن شکم کمک میکنه.
آیا استفاده از شلنگ آب گرم مقعدی (تنقیه خونگی) تو این شرایط کار درستیه؟
سلام نسترن عزیز. خیر، انجام تنقیه خانگی با فشار آب به هیچ وجه توصیه نمیشود زیرا خطر آسیب، پارگی روده و برهم زدن فلور طبیعی دستگاه گوارش را به همراه دارد.