گوشتهای قرمز و فرآوریشده (سوسیس، کالباس، همبرگر) با تولید ترکیبات سرطانزا در پختن، خطر را افزایش میدهند. الکل و سیگار نیز با آسیب مستقیم به مخاط معده، خطر را تشدید میکنند. در مقابل، مصرف روزانه میوه، سبزیجات و غلات کامل میتواند از التهاب و رشد سلولهای غیرطبیعی جلوگیری کند.
سرطان معده و عوامل تغذیهای دخیل در آن
آگاهی از عوامل خطر در ابتلای سرطان معده و اینکه چه غذاهایی برای سرطان معده مضر است گامی مهم در مسیر درست تشخیص و درمان سرطان معده است. برخی از عوامل بالابرنده خطر ابتلا مانند سابقه خانوادگی، در کنترل افراد یا قابلپیشگیری و محدود کردن نمیباشند. اما سایر عوامل خطر، مانند رژیم غذایی و سیگار کشیدن و یا استعمال قلیان، مواردی هستند که فرد میتواند آنها را کنترل کند. با رعایت این موارد میتوان شانس ابتلای به سرطان معده کاهش پیدا کند. حتی در زمان ابتلا هم میتوان با رعایت این موارد شانس درمان و متعاقباً بقای فرد مبتلا بعد از بیماری را افزایش داد.
در حال حاضر تقریباً همه افراد غذا را در یخچال اعم از بزرگ و یا کوچک نگهداری میکنند. در گذشته غذاهای مختلف با روشهایی نمک سود کردن، دودی کردن و یا ترش کردن غذا نگهداری میشد. این روشها به جز مواجه کردن افراد با مسمومیتهای غذایی شانس ابتلا به سرطانهای مختلف به ویژه معده را افزایش میدهند.
بنابراین، برای کاهش اثرات مواد مضر بر معده، بهتر است بدانید که در زمان بیماری یا بعد از عمل برای سرطان معده چی خوبه؟، و چه موارد تغذیه ای و فعالیتهایی برای سرطان معده مناسب هستند. از این رو تا حد ممکن محدود کردن استفاده از این دسته مواد غذایی مضر میتواند در پیشگیری یا درمان بهتر سرطان معده نقش مهمی را ایفا کند.
چه غذاهایی برای سرطان معده مضر است؟
خیلی از مواد غذایی میتوانند نقش مهمی در بروز انواع سرطان معده ایفا کنند و در لیست “چه غذاهایی برای سرطان معده مضر است” قرار بگیرند. اولین دسته که غذاهای دودی، نمک سود و ترشیها بود را در قسمت بالا به تفضیل توضیح دادیم. در ادامه به بررسی بقیه این مواد غذایی و اینکه چه غذاهایی برای سرطان معده مضر است میپردازیم:
| غذا / ماده غذایی | سطح خطر (بالا / متوسط) | دلیل اصلی افزایش خطر | توصیه عملی |
|---|---|---|---|
| گوشتهای فرآوریشده (کالباس، سوسیس، همبرگر) | بالا | نیتریت و نیترات → تشکیل ترکیبات سرطانزا | حداکثر ۱–۲ بار در ماه |
| غذاهای دودی، نمکسود و ترشی | بالا | نمک زیاد + ترکیبات سرطانزا | محدود به مقدار بسیار کم |
| نمک و غذاهای شور | بالا | آسیب به مخاط معده، تشدید هلیکوباکتر | کمتر از ۵ گرم نمک در روز |
| گوشت قرمز پرچرب (گوسفند، گاو) | متوسط تا بالا | هتروسیکلیک آمینها در پختن | حداکثر ۲–۳ وعده در هفته، ترجیحاً کمچرب |
| الکل و نوشیدنیهای الکلی | بالا | آسیب مستقیم به مخاط معده + استالدهید | کاملاً پرهیز یا بسیار محدود |
| غذاهای سرخشده و پرروغن | متوسط | تولید ترکیبات سرطانزا در حرارت بالا | جایگزین با بخارپز یا آبپز |
الکل و نوشیدنیهای الکلی
الکل نوعی شکل تقریباً خالص انرژی و بدون فیبر است. ورای حرمت شرعی الکل و نوشیدنیهای الکلی، این دسته مواد غذایی از نظر تغذیه بسیار مضر هستند. این مواد غذایی میتواند به شدت شانس ابتلا و همچنین شدت ابتلا به سرطان معده را افزایش دهند. با اجتناب از مصرف این دسته مواد غذایی میتوان از ابتلای به سرطان معده پیشگیری کرد.
الکل و نوشیدنیهای الکلی با تحریک و تخریب پوشش داخلی معده، زمینه التهاب و رشد سلولهای غیرطبیعی را فراهم میکنند. همچنین الکل در بدن به استالدهید، یک ماده سرطانزا، تبدیل میشود که میتواند به DNA آسیب برساند و احتمال پیشرفت یا عود سرطان را افزایش دهد. علاوه بر این، مصرف الکل سیستم ایمنی را تضعیف کرده و مانع جذب ویتامینهای ضروری مثل B12 و C میشود و در عین حال اثر عوامل خطر دیگری مانند سیگار یا غذاهای شور و دودی را تشدید میکند؛ به همین دلیل توصیه میشود افراد در معرض خطر یا مبتلا به سرطان معده کاملاً از نوشیدنیهای الکلی پرهیز کنند.
اثر سیگار بر سرطان معده
سیگار یکی از عوامل بسیار مهم در ایجاد و پیشرفت سرطان معده است و دود ناشی از آن حاوی هزاران ماده شیمیایی سمی و سرطانزا است، که چندین مکانیسم مخرب دارد. برخی از مواد موجود در دود سیگار، مستقیماً به مخاط معده آسیب میزنند و باعث التهاب و تغییرات سلولی میشوند. علاوه بر این، سیگار خطر عفونت با هلیکوباکتر پیلوری (مهمترین عامل سرطان معده) را افزایش داده و اثرات مضر آن را تشدید میکند.
مصرف سیگار همچنین با کاهش جریان خون و اکسیژنرسانی به بافت معده، روند ترمیم و بهبود سلولهای آسیبدیده را مختل کرده و احتمال ایجاد زخم یا رشد سلولهای سرطانی را بالا میبرد. از طرفی، سیگار با کاهش جذب ویتامینها و آنتیاکسیدانهای محافظ (مثل ویتامین C)، توان سیستم ایمنی بدن در مقابله با سلولهای سرطانی را تضعیف میکند.
ترک سیگار احتمالاً بهترین اقدامی است که فرد میتواند برای تضمین سلامتی خود و پیشگیری از ابتلای به بیماریهای مختلف بگیرد. ترک استعمال دخانیات خطر ابتلا به طیف گستردهای از بیماریها را کاهش میدهد. همچنین این اقدام خطر ابتلا به بسیاری از سرطانها از جمله سرطانهای معده، سر و گردن، حنجره، مری، ریه، مثانه، کلیه و پانکراس را کاهش میدهد. این نوع ترک تمام روشهای استعمال دخانیات از جمله استنشاق، جویدن و … را در بر میگیرد.
گروه گوشت و لبنیات پرچرب
بر اساس مطالعات مختلفی که در این زمینه چه غذاهایی برای سرطان معده مضر است انجام شده، استفاده زیاد از گوشت، تخممرغ و لبنیات پرچرب میتواند شانس ابتلای به سرطان معده را افزایش دهد. نکته مهم ترکیب استفاده مفرط از این مواد غذایی و داشتن سبک زندگی ناسالم است.
این امر به نحو قابلملاحظهای شانس ابتلا به این بیماری مهلک را افزایش میدهد. متأسفانه شکل زندگی مدرن بشر طوری است که این امر را تشدید میکند. برای پیشگیری از این عوارض خطرناک باید مصرف این مواد غذایی را متعادل کرد. همچنین باید بر اساس توصیه یک متخصص رژیم غذایی از این مواد غذایی استفاده کرد.
به نقل از آژانس بینالمللی تحقیقات سرطان (IARC):
گوشتهای فرآوریشده سرطانزای قطعی برای انسان هستند و مصرف آنها خطر سرطان معده را بهطور معناداری افزایش میدهد.
نمک و چربی
معمولاً این دسته مواد غذایی اگر به طور متعارف و بهتر بگوییم ناچیز مصرف شوند خطر چندانی ندارند. حتی در هرم مواد غذایی این دو دسته مواد جز مواد غذاییاند که حتی امکان بر عدم استفاده از آنها تأکید میشود. ولی امروزه به شکل گستردهای از این دسته مواد غذایی استفاده میشود. نکته مهم اینکه یکی از علت سرطان معده ابتلای طولانیمدت به بیماری معده ناشی از باکتری هلیکوباکترپیلوری میباشد. یکی از موادی که معمولاً شدت این بیماری را افزایش میدهد، استفاده بیرویه از نمک است.
مصرف زیاد نمک با افزایش خطر ابتلا به سرطان معده در ارتباط میباشد و احتمال دارد که موجب بروز تغییرات پیش سرطانی در سلولهای پوشش معده شود. برای کنترل این باکتری و همچنین پایین آوردن شانس ابتلای به سرطان معده باید مصرف غذاهای سرخ شده و پر نمک را محدود کرد و یا طعم مواد غذایی را با گیاهان و ادویههای ضد التهابی مانند پودر کاری، جعفری و بهبود بخشید . پیشنهاد خوب در این زمینه کاهش ورود روغن به بدن به ویژه نوع سرخ شده آن و استفاده از غذاهای بخارپز و آب پز میباشد.
به نقل از سازمان بهداشت جهانی (WHO):
مصرف نمک بیش از ۵ گرم در روز خطر ابتلا به سرطان معده را تا ۴۰٪ افزایش میدهد. کاهش مصرف نمک یکی از مؤثرترین اقدامات پیشگیری از سرطان معده در سطح جمعیت است.
غلات تصفیه شده
امروزه محصولات غذایی وجود دارد که در آنها سبوس غلات حذف شده و باقیمانده ماده غذایی مورد استفاده قرار میگیرند. این گروه شامل انواع نانها شیرینیها میباشند.
کاهش سبوس در مواد غذایی میتواند بهداشت دستگاه گوارش به خطر بیندازد. این امر در درازمدت باعث بروز بیماریهای دستگاه گوارش و سرطان معده میشود.
مواد غذایی حاوی نیتریت و نیترات
نیتریت مادهای است که برای نگهداری مواد غذایی از آن استفاده میشود. مواد غذایی مانند کالباس و سوسیس به وفور حاوی این ماده نگهدارنده میباشند. همچنین بعضی سبزیها نظیر سیبزمینی به ویژه در فرم نارس حاوی این ماده میباشند. دریافت زیاد نیتریت میتواند احتمال ابتلای به سرطان معده را به مقدار قابل توجهی افزایش دهد. به جز لزوم کاهش مصرف کالباس و سوسیس، باید به طور کلی از مصرف مواد غذایی حاوی نیتریت اجتناب نمود. این امر در درازمدت موجب حفظ و ارتقا سلامت دستگاه گوارش و پیشگیری از بروز سرطان معده میگردد.
رژیم غذایی سالم و روش درست مصرف
| گروه غذایی | مثالهای مفید | نحوه مصرف پیشنهادی | فایده اصلی |
|---|---|---|---|
| میوه و سبزیجات تازه | گوجه، بروکلی، اسفناج، توتفرنگی | حداقل ۵ وعده در روز | آنتیاکسیدانها، ویتامین C، فیبر |
| غلات کامل | جو دوسر، برنج قهوهای، نان سبوسدار | جایگزین غلات تصفیهشده | فیبر بالا، کاهش التهاب |
| چای سبز و چای گیاهی | چای سبز، چای زنجبیل | ۲–۳ فنجان در روز | پلیفنولها و خواص ضدسرطانی |
| ماهیهای چرب | سالمون، ساردین، ماکرل | ۲–۳ بار در هفته | امگا-۳، کاهش التهاب |
| لبنیات کمچرب | شیر کمچرب، ماست پروبیوتیک | روزانه | کلسیم و پروبیوتیکها |
خوردن غذاهایی که دربرگیرنده فیبر زیادی هستند در این زمینه نقش به سزایی دارد. این دسته مواد غذایی شامل میوه، سبزی جات و نانها و غلات میباشند. استفاده روزانه و متناوب از این مواد غذایی میتواند این امر را پررنگ تر کند. همچنین استفاده از ویتامین A و ویتامین C نیز میزان خطر ابتلا به سرطان معده را کاهش خواهد داد.
معمولاً روش نادرست مصرف مواد غذایی میتواند در درازمدت موجب بروز بیماریهای دستگاه گوارش و حتی ابتلا به سرطان معده گردد. در بالاتر از افراط در مصرف مواد غذایی سرخ کرده و مضرات آن گفتیم. مصرف مواد غذایی به صورت خشک، کم آب و در وعدههای کم (2 الی 3 عده) میتواند برای دستگاه گوارش زیانبار باشد. راهحل در مصرف مواد غذایی (مثلاً 6 وعده) و استفاده از غذاهای آبکی و نرم و در لقمههایی با اندازه کوچک است. همچنین باید از نوشیدن مایعات به ویژه نوشیدنیهای گازدار در زمان بین مصرف مواد غذایی و بلافاصله بعد از آن پرهیز نمود.
به نقل از انجمن سرطان آمریکا (American Cancer Society):
رژیم غذایی غنی از میوه، سبزیجات و غلات کامل خطر سرطان معده را تا ۴۰٪ کاهش میدهد. مصرف روزانه حداقل ۵ وعده میوه و سبزیجات یکی از مؤثرترین راههای پیشگیری است.
سرطان معده از جمله بیماریهای مهلک و کشنده میباشد. این بیماری یکی از بیشترین میزان بروز و شیوع را در دنیا دارد. یکی از راههای پیشگیری و کنترل این بیماری استفاده درست از مواد غذایی میباشد. این مورد شامل رژیم غذایی مناسب، روش نگهداری مناسب مواد غذایی و روش درست مصرف مواد غذایی میباشد. افراد باید از مصرف غذاهای با روش نگهداری نامناسب اجتناب ورزند. همچنین اصلاح روشهای غلط مصرف مواد غذایی میتواند در بهبود سلامت دستگاه گوارش نقش مهمی داشته باشد. تغذیه بعد از ابتلا به سرطان معده نیز، اهمیت ویژه ای در کنترل پیشرفت بیماری دارد.
| عامل خطر تغذیهای | سطح تأثیر (بالا / متوسط) | راه کاهش خطر | میزان کاهش خطر تقریبی (مطالعات) |
|---|---|---|---|
| مصرف زیاد نمک | بالا | کمتر از ۵ گرم در روز | تا ۴۰٪ کاهش |
| گوشتهای فرآوریشده | بالا | حداکثر ۵۰ گرم در هفته | تا ۲۰–۳۰٪ کاهش |
| الکل | بالا | پرهیز کامل | تا ۳۰٪ کاهش |
| غذاهای دودی و ترشی | بالا | محدود یا حذف | تا ۲۵٪ کاهش |
| میوه و سبزیجات کم | متوسط | حداقل ۵۰۰ گرم در روز | تا ۴۰٪ کاهش |
مورد مهم بعدی پرهیز از مصرف مواد غذایی و غذاهای مضر برای سرطان معده میباشد. گروه اول چه غذاهایی برای سرطان معده مضر است که بدیهی میباشد الکل و نوشیدنیهای الکلی و توتون و تنباکو به فرمهای جویدنی و خوراکی آن میباشد. مواد غذایی مضر دیگر، غذاهای سرخ شده، مصرف بیش از حد گوشت، تخممرغ و لبنیات پرچرب و همچنین نمک و روغن و نیتریت میباشد.
- تلفن: ۰۲۱۸۸۵۶۲۰۰۰
- اینستاگرام: @drazarpeikan
- آدرس: تهران، سعادت آباد، بلوار دریا، خیابان سردار دریا شمالی (مطهری شمالی)، روبروی کلینیک ماد، پلاک ۱۲، طبقه ۴
در نهایت، غذاهای مضر برای سرطان معده مانند گوشتهای دودی، نمکسود و فرآوریشده را محدود کنید تا خطر ابتلا کاهش یابد. چه غذاهایی برای سرطان معده مضر است؟ غذاهای پرنمک، الکل و گوشت قرمز پرچرب هستند که خطر را بهطور قابل توجهی افزایش میدهند. با انتخاب رژیم غذایی سالم، میتوانید از پیشرفت بیماری جلوگیری کنید و کیفیت زندگی را حفظ نمایید.
11 دیدگاه دربارهٔ «غذاهای مضر برای سرطان معده | چه غذاهایی برای سرطان معده مضر است؟»
یک سوال دارم. سبزیجاتی مثل ترشی خانگی که خودمون درست میکنیم هم به اندازه ترشی صنعتی ضرر دارن؟
ترشی خانگی هم به دلیل داشتن نمک و اسید بالا میتواند خطرآفرین باشد؛ توصیه میکنیم مصرف آن محدود باشد، حتی اگر خانگی تهیه شود.
من ترک سیگار رو شروع کردم، امیدوارم تاثیرش رو روی سلامت معدهام ببینم. ممنون از مقاله خوبتون 🙏
من شنیدم که خوردن ماست کمچرب میتونه برای معده مفید باشه. آیا واقعاً اینطوره؟
بله، ماست کمچرب به دلیل داشتن پروبیوتیکها به سلامت دستگاه گوارش کمک میکند و گزینه مناسبی در رژیم غذایی سالم است.
ممنون از شما، کاش یک لیست غذایی پیشنهادی برای بیماران بعد از عمل معده هم بذارین.
من همیشه عادت دارم کنار غذا نوشابه بخورم. واقعاً این موضوع به معده آسیب میزنه یا فقط یه توصیه کلیه؟
نوشابههای گازدار باعث تحریک معده، اختلال هضم و افزایش ریسک مشکلات گوارشی میشوند؛ توصیه میکنیم مصرفشان را به حداقل برسانید.
یعنی مصرف کم گوشت قرمز هم میتونه خطرناک باشه یا فقط مصرف زیادش باعث مشکل میشه؟
مصرف متعادل گوشت قرمز مشکلی ایجاد نمیکند؛ خطر زمانی بالاست که مصرف زیاد و طولانیمدت باشد، بهویژه همراه با سبک زندگی ناسالم.
مطلب مفیدی بود، من همیشه فکر میکردم فقط سیگار باعث سرطان معده میشه، نمیدونستم نمک هم اینقدر تأثیر داره.