عمل کوچک کردن معده برای لاغری با لاپاراسکوپ چیست؟

مزایای این روش شامل درد کمتر پس از عمل، بستری کوتاه‌تر در بیمارستان و بازگشت سریع به فعالیت‌های روزمره است. علاوه بر این، كوچك كردن معده با عمل جراحی لاپاراسکوپ ظاهر شکم را نیز بهبود می‌بخشد و جای زخم بسیار کوچکی باقی می‌گذارد. تحقیقات نشان داده‌اند که بیماران پس از عمل لاپاراسکوپی معده بهبود کیفیت زندگی، افزایش انرژی و کاهش مشکلات متابولیک را تجربه می‌کنند. برای دستیابی به نتایج بهتر، رعایت رژیم غذایی پس از عمل و پایش منظم توسط پزشک ضروری است.

این جراحی معمولاً برای کسانی توصیه می‌شود که از روش‌های غیرجراحی مانند رژیم و ورزش نتیجه‌ای نگرفته‌اند و شاخص توده بدنی (BMI) بالایی دارند. در این روش، پزشک با استفاده از ابزارهای دقیق و دوربین لاپاراسکوپ، حجم معده را کاهش می‌دهد تا فرد سریع‌تر احساس سیری کند و میزان مصرف غذا کمتر شود. در این مطلب، با جزئیات این عمل جراحی، مزایا، شرایط لازم برای انجام آن، مراقبت‌های قبل و بعد از جراحی و همچنین عوارض احتمالی آن آشنا خواهید شد.

به نقل از ASMBS در سال 2023:

عمل لاپاراسکوپی اسلیو معده منجر به کاهش وزن طولانی‌مدت و بهبود بیماری‌های مرتبط با چاقی می‌شود.

عمل کوچک کردن معده با لاپاراسکوپ چگونه انجام می شود؟

در این روش از لاغری با عمل جراحی لاپارواسکوپی، پزشک از برش های بسیار کوچک در حد نیم تا یک سانتیمتر بر روی پوست شکم استفاده می کند. وسایل پزشکی لوله مانندی که کانولا (cannula) نام دارند، از راه این برش ها به درون شکم فرستاده می شوند.

یک کانولای دستگاه لاپاراسکوپ به یک دوربین ویدیویی ظریف مجهز است. این دوربین امکان مشاهده فضای داخل شکم را از راه یک نمایشگر فراهم می سازد. تصاویر بزرگ شده معده، روده و سایر اعضای درون شکم در این نمایشگر برای پزشک پخش می شود. از سایر کانولاها، پنج یا شش وسیله جراحی یا پزشکی بسیار ظریف در جاهای مناسب قرار گرفته اند. پزشک با استفاده از این وسایل، عمل جراحی لاغری مورد نظر را به انجام می رساند.

لازم به ذکر است که پیش از آغاز عمل لاپاراسکوپی معده، گاز دی اکسید کربن یا همان CO₂ در  فضای شکم بیمار تزریق می شود. این کار باعث می شود فضای شکم بیمار متسع شده و اعضای گوناگون شکم به بهترین حالت ممکن قابل مشاهده شوند. پس از پایان عمل کوچک کردن معده با لاپاراسکوپ، شکم از این گاز تخلیه می شود.

مزایای عمل کوچک کردن معده به وسیله لاپاراسکوپ

مزایا و معایب لاپاراسکوپی در مقایسه با جراحی های باز این فواید را با خود به ارمغان می آورد:

• کاهش دردی که بیمار در روزهای پس از پایان عمل جراحی احساس می کند
• کوتاه کردن مدت بستری در بیمارستان
• بازگشت سریع تر به کار یا فعالیت های روزمره و
• نتایج بهتر به لحاظ زیبایی در ناحیه شکم

به نقل از Journal of the American College of Surgeons:

جراحی چاقی کم‌تهاجمی در مقایسه با جراحی باز، مدت بستری در بیمارستان و عوارض پس از عمل را کاهش می‌دهد.

عمل کوچک کردن معده با لاپاراسکوپ برای چه کسانی مناسب است؟

موسسه ملی سلامت آمریکا، راهنمای زیر را برای گزینش کاندید های مناسب برای عمل جراحی لاغری تهیه کرده است:

1. کسانی که در حدود 45 کیلوگرم یا بیشتر (شاید در حد دو برابر بیشتر) از وزن ایده آل به لحاظ پزشکی، اضافه زون دارند
2. افرادی که هیچ بیماری یا شرایط خاص متابولیک (مربوط به سوخت و ساز بدن) یا هورمونی (بیماری غدد درون ریز) در آنها تشخیص داده نشده، که عامل و مسبب چاقی شدید باشد
3. بیمارانی که دچار عوارض چاقی شدید (عوارض جسمی، ذهنی- روانی، اجتماعی، اقتصادی) شده اند و به طور واضح، با کاهش وزن از این عوارض دور خواهند ماند. فشار خون بالا (پر فشاری خون)، دیابت (بالا بودن قند خون)، بیماری های قلبی، مشکلات تنفسی و بیماری های ریوی، توقف گذرای تنفس هنگام خواب (آپنه خواب) و آرتروز از جمله این موارد به شمار می آیند.
4. بیمار باید فواید و مزایای عمل جراحی لاغری را به خوبی درک کرده باشد و در عین حال، از خطرات احتمالی و عوارض احتمالی آن آگاه باشد
5. بیمار باید توانایی و علاقه لازم برای پیگیری منظم پزشکی را برای سال های طولانی داشته باشد
6. بیمار باید روش های پزشکی را امتحان کرده باشد و مطمئن شده باشد این روش ها برای او موفقیت آمیز نیست

گاهی ممکن است عمل کوچک کردن معده با لاپاراسکوپ برای افرادی که اضافه وزن کمتر از 45 کیلو گرم دارند هم به انجام برسد. بیمارانی که چاقی متوسط دارند و دچار عوارض واضح ناشی از این چاقی شده اند، با نظر پزشک جراح می توانند کاندید های مناسبی برای عمل جراحی لاغری باشند.^{Laparoscopic Obesity Surgery}

آمادگی های لازم پیش از کوچک کردن معده با لاپاراسکوپ

اگر فکر می کنید انواع عمل لاپاراسکوپی معده برای لاغری می تواند مشکل شما را حل کند، باید مراحل زیر را طی کنید:

آمادگی‌های لازم پیش از کوچک کردن معده با لاپاراسکوپ شامل چند مرحله مهم است. در ابتدا باید به پزشک دارای دانش و تجربه کافی در این عمل مراجعه کنید تا معاینات و بررسی‌های لازم انجام شود و مطمئن شود شما کاندید مناسبی برای جراحی لاغری هستید.

در برخی موارد انجام تست‌ها و آزمایش‌های تشخیصی ضروری خواهد بود و همچنین ارزیابی روانشناختی یا روانپزشکی به منظور سنجش توانایی تطبیق بیمار با تغییرات پس از عمل، توصیه می‌شود. بر اساس شرایط هر بیمار، ممکن است مشاوره با متخصصان قلب و عروق، ریه یا غدد درون‌ریز نیز لازم باشد و گاهی شرکت در نشست‌های گروه حمایتی افرادی که این عمل را انجام داده‌اند، پیشنهاد می‌شود.

پس از تأیید پزشک، شما یک رضایت‌نامه امضا خواهید کرد و در روز پیش از عمل لازم است رژیم غذایی فقط شامل مایعات شفاف باشد. تمهیدات تزریق خون یا فرآورده‌های خونی مانند پلاکت در صورت نیاز در نظر گرفته می‌شود و روده باید کاملاً پاک و خالی نگه داشته شود. بسته به ساعت عمل، ممکن است نیاز باشد شب قبل یا صبح روز عمل استحمام کنید. از نیمه شب قبل از جراحی، خوردن و نوشیدن ممنوع است، مگر داروهای تجویز شده که معمولاً با جرعه کمی آب و در ساعت تعیین شده توسط پزشک مصرف می‌شوند.

پزشک ممکن است از شما بخواهد برخی داروها مانند آسپیرین، رقیق‌کننده‌های خون، ضد التهاب‌ها و ویتامین E را چند روز یا یک هفته پیش از عمل قطع کنید و مصرف هر گونه داروی لاغری نیز از دو هفته قبل متوقف شود. ترک سیگار و هرگونه دخانیات ضروری است و همچنین هماهنگی برای دریافت کمک از خانواده یا دوستان در روز پس از عمل باید پیش از جراحی انجام شود.

اگر به هر دلیلی این عمل با لاپاراسکوپ معده قابل انجام نباشد، قدم بعدی چه خواهد بود؟

در درصد کمی از افراد، امکان انجام عمل کوچک کردن معده با لاپاراسکوپ قابل انجام نیست. افرادی که پیش از این عمل جراحی شکم انجام داده اند و ممکن است دچار چسبندگی های اعضای شکم باشند، شاید بهتر باشد با روش لاپاراسکوپی تحت عمل جراحی لاغری قرار نگیرند. در این افراد پزشک نمی تواند اعضای درون شکم را به درستی و وضوح مشاهده نماید.

همچنین گاهی ممکن است در حین انجام عمل کوچک کردن معده با لاپاراسکوپ، یک مشکل خونی پیش بیاید. در این صورت، برای به خطر نیفتادن جان بیمار شاید لازم باشد که شکم باز شود و عمل جراحی به صورت «باز» ادامه یابد.

تصمیم این که جراحی به روش باز یا با کمک لاپاراسکوپی به انجام برسد، یک تصمیم کاملا پزشکی است. پزشک جراح کسی است که در مورد روش انجام عمل جراحی حرف آخر را می زند. اگر پزشک احساس کند برای به خطر نیفتادن جان بیمار باید استفاده از دستگاه لاپاراسکوپ را کنار گذاشت و به عمل جراحی باز شکم روی آورد، برای این کار به هیچ مشورتی با بیمار یا همراهان وی نیاز ندارد. این یک عارضه نیست بلکه یک قضاوت پزشکی است که دانش و اطلاعات لازم برای آن را فقط پزشک معالج در اختیار دارد. تغییر روش جراحی از لاپاراسکوپیک به جراحیِ باز صرفا برای حفظ سلامت و جان بیمار است.

روز انجام عمل چه انتظاری باید داشت؟

به طور معمول پزشک از شما می خواهد که در ساعت معینی در بیمارستان خود را به پذیرش، معرفی نمایید. سپس مراحل زیر به انجام می رسد:

• لباس ویژه اتاق عمل را باید به تن نمایید
• یکی از افراد کادر درمان، یک سوزن که در واقع، کاتتر داخل وریدی است و گاهی آنژیوکت به آن اطلاق می گردد، در ورید شما کار گذاری خواهد کرد. از راه این کاتتر، داروهای لازم حین عمل جراحی به بدن بیمار تزریق خواهد شد.
• به طور معمول، دادن داروها به بیمار پیش از آغاز عمل جراحی شروع می شود.
• پزشک متخصص یا کارشناسان بیهوشی در کنار شما حضور می یابند و توضیحات مختصری درباره بیهوشی به شما ارائه می کنند
• سپس شما بیهوش خواهید شد و برای شاید چندین ساعت به طور کامل هشیاری خود را از دست خواهید داد و هیچ چیزی از جمله درد جراحی را احساس نخواهید کرد. به طور معمول، این عمل جراحی تحت بیهوشی عمومی انجام می شود.
• در پایان عمل جراحی، شما به اتاق ریکاوری منتقل خواهید شد. تا زمانی که به طور کامل هشیاری خود را به دست نیاورده اید، در این اتاق از شما مراقبت خواهد شد و
• لازم است بیشتر بیماران، حداقل شب پس از عمل جراحی را در بیمارستان طی کنند. در مورد برخی بیماران لازم است تا رسیدن بیمار به ثبات کامل شرایط جسمی، چندین روز فرد در بیمارستان بستری باقی بماند.

انتظارات بیمار پس از پایان عمل کوچک کردن معده با لاپاراسکوپ چه باید باشد؟

میزان کاهش وزن ناشی عمل جراحی بای پس معده با لاپاراسکوپ به طور معمول، بیشتر از کاهش وزن ناشی از گاسترو پلاستی یا حلقه معده است؛ اگرچه همه این روش ها موثر هستند. در روش جراحی بای پس معده به طور معمول، 65 تا 70 درصد اضافه وزن بیمار، ظرف سال نخست محو خواهد شد. در دو روش دیگر، میزان لاغری در سال نخست در حد 40 تا 50 درصد اضافه وزن بیمار است.

به طور معمول، برای همه روش های جراحی کوچک کردن معده با لاپاراسکوپ، کاهش وزن برای مدت 18 تا 24 ماه پس از عمل جراحی ادامه خواهد یافت. بین سال دوم تا سال پنجم پس از این عمل جراحی، مقداری برگشت وزن رایج و شایع است.

با کاهش وزن شاهد بهبود بسیاری از بیماری ها و مشکلات ناشی از چاقی شدید خواهید بود. توقف گذرای تنفسی در حین خواب (آپنه خواب)، دیابت، فشار خون بالا و چربی خون بالا به تدریج با کاهش وزن کنترل خواهند شد. بسیاری از بیماران، بهبود خُلق و خو و تقویت کارکرد ذهن و روان خود را پس از عمل جراحی و با کاهش وزن گزارش کرده اند. همچنین بیماران برای نتیجه بهتر حتما باید رژیم غذایی بعد از لاپاراسکوپی و مواد غذایی ممنوعه را رعایت کنند.

ماندگاری نتایج عمل کوچک کردن معده با لاپاراسکوپ به خوبی نتایج همین عمل جراحی به روش باز است. به عبارت دیگر، نتایج این دو روش متفاوت عمل جراحی با هم تفاوتی ندارد.

عوارض عمل کوچک کردن معده با لاپاراسکوپ

این عمل جراحی هم مانند هر عمل جراحی دیگری ممکن است در درصد کمی از بیماران با عوارض جانبی همراه باشد. برخی از مهم ترین عوارض این عمل جراحی در زیر مطرح می شوند:

1. عفونت زخم جراحی
2. آبسه
3. باز شدن زخم جراحی و عدم ترمیم آن
4. نشت مایعات از کنار محل دوخت های لاپاراسکوپیک
5. سوراخ شدن روده
6. انسداد روده
7. مشکلات ریوی و ایجاد لخته خون در پاها

در صورت بروز علائم زیر ممکن است لازم باشد عمل جراحی دوباره به انجام برسد:

• بزرگ شدن مخزن کوچک معده
• استفراغ مداوم و مقاوم
• سوزش معده مقاوم
• کم نکردن وزن

سنگ صفرا در افراد چاق بسیار شایع است. یکی از مشکلاتی که با کاهش وزن این افراد انتظار خودنمایی آن را داریم، همین سنگ کیسه صفرا است. برخی از پزشکان پس از عمل کوچک کردن معده با لاپاراسکوپ، داروهای ضد سنگ صفراوی به بیمار می دهند. بعضی از دیگر پزشکان هم ترجیح می دهند همزمان با انجام عمل کوچک کردن معده با لاپاراسکوپ، نسبت به خارج ساختن کیسه صفرا از بدن بیمار هم اقدام نمایند. به احتمال زیاد، پزشک در ویزیت های پزشکی پیش از عمل جراحی در این مورد با شما صحبت خواهد کرد.^{laparoscopic weight loss surgery}

به نقل از New England Journal of Medicine (NEJM):

بیمارانی که تحت عمل بای‌پس معده به روش لاپاراسکوپی قرار می‌گیرند، بهبود سریع‌تر و کیفیت زندگی بهتری را تجربه می‌کنند.

پس از برخی از انواع عمل جراحی کوچک کردن معده، احتمال وقوع کمبود برخی مواد ضروری مانند ویتامین ها و املاح وجود دارد. شاید مصرف برخی از مکمل های ویتامین و املاح برای پیشگیری از این مشکلات لازم باشد.

دکتر سید علیرضا آذر پیکان دانش آموخته دوره فوق تخصص انکو سرجری و لاپاراسکوپی پیشرفته از دانشگاه تهران آماده پذیرش و درمان بیماران مبتلا به چاقی شدید با روش های درمانی جراحی است. خواهشمند است برای دریافت اطلاعات بیشتر با کلینیک ایشان واقع در تهران تماس حاصل بفرمایید.

در نهایت، عمل کوچک کردن معده برای لاغری با لاپاراسکوپ روشی ایمن و کم‌تهاجمی برای کاهش وزن شدید است. عمل لاپاراسکوپی معده باعث می‌شود بیماران بدون نیاز به جراحی باز، به کاهش وزن قابل توجه و بهبود سلامت کلی دست یابند. كوچك كردن معده با عمل جراحی لاپاراسکوپ نه تنها اثرات طولانی‌مدت بر وزن دارد، بلکه کیفیت زندگی و سلامت متابولیک را نیز بهبود می‌بخشد.