درد بعد از عمل اسلیو معده | آیا عمل اسلیو معده درد دارد؟

این سوال یکی از اصلی‌ترین دغدغه‌های افرادی است که جراحی اسلیو را مد نظر دارند. پاسخ کوتاه و صادقانه این است: بله، مانند هر جراحی دیگری، اسلیو معده نیز با مقداری درد پس از عمل همراه است؛ اما این درد کاملاً قابل کنترل و مدیریت است. در حین عمل، شما تحت بیهوشی عمومی کامل قرار دارید و هیچ‌گونه دردی را احساس نخواهید کرد. چالش اصلی، مدیریت درد در ساعات و روزهای اولیه پس از به هوش آمدن است.

درد عمدتاً در محل برش‌های کوچک لاپاراسکوپی روی شکم و همچنین یک احساس ناراحتی عمیق‌تر در ناحیه معده متمرکز است که به دلیل التهاب ناشی از جراحی ایجاد می‌شود. شدت این درد از فردی به فرد دیگر متفاوت است و به آستانه تحمل درد و وسعت جراحی بستگی دارد.

به نقل از Obesity Surgery Journal (مجله علمی جراحی چاقی – وابسته به Springer):

اکثر بیماران پس از جراحی اسلیو معده، درد خفیف تا متوسطی را تجربه می‌کنند که معمولاً طی چند روز اول به‌طور قابل توجهی کاهش می‌یابد.

خوشبختانه، امروزه پروتکل‌های بسیار مؤثری برای کنترل درد پس از جراحی وجود دارد. در بیمارستان، درد شما از طریق داروهای وریدی قوی، و گاهی پمپ‌های کنترل درد توسط بیمار (PCA)، مدیریت می‌شود تا اطمینان حاصل شود که شما راحت هستید و می‌توانید هرچه سریع‌تر حرکت را شروع کنید. پس از ترخیص، داروهای مسکن خوراکی برای شما تجویز خواهد شد که باید طبق دستور مصرف کنید.

درد شدید معمولاً طی ۳ تا ۵ روز اول به میزان قابل توجهی کاهش می‌یابد و به یک احساس درد خفیف یا کوفتگی تبدیل می‌شود که ممکن است تا چند هفته ادامه داشته باشد. درک این موضوع که درد بخشی موقتی از مسیر بهبودی است، به کاهش اضطراب کمک شایانی می‌کند و مانع از بروز حس پشیمانی بعد از عمل اسلیو معده در روزهای ابتدایی می‌شود.

دردهای موقت بعد از عمل اسلیو معده

کسانی که از چاقی شدید رنج می برند یا به عوارض ناشی از چاقی گرفتار شده اند، کاندیدهای مناسبی برای کاهش وزن از راه جراحی مانند عمل اسلیو معده هستند. با عمل جراحی اسلیو معده نه تنها فرد لاغر می شود بلکه از عوارض ناشی از اضافه وزن هم رهایی می یابد. مهم ترین عوارض چاقی که به دنبال عمل اسلیو معده رفع می شوند به شرح زیر هستند:

• دیابت نوع دو
• فشار خون بالا
• مشکلات چربی خون
• بیماری های قلبی عروقی
• سکته مغزی
• آپنه (توقف تنفسی) گذرای انسدادی حین خواب
• برخی بیماری های کیسه صفرا و
• درد مفاصل

گزارش های فدراسیون جهانی جراحی برای چاقی و اختلالات متابولیک نشان می دهد پر طرفدار ترین عمل لاغری که در سطح جهان به انجام می رسد، عمل اسلیو معده است. علت استقبال فراوان از این عمل جراحی، شیوه نسبتا استاندارد انجام عمل اسلیو معده و نتایج مطمئن این عمل است که طی پژوهش های بالینی متعددی به اثبات رسیده است.

چگونگی درد بعد از اسلیو معده

درد شکم یکی از شکایت های معمول و شایع پس از انجام انواع جراحی های چاقی از جمله عمل اسلیو معده است. در بیشتر بیماران با درد با گذشت هر روز از عمل جراحی به تدریج کم و کمتر می شود و در این صورت، جای هیچ گونه نگرانی نیست.

در ادامه این نوشتار به عوارض گوناگونی که ممکن است با درد بعد از عمل اسلیو معده مرتبط باشند، اشاره خواهد شد. شایسته یادآوری است که هر گونه درد حاد، شدید و در حال افزایش، بعد از عمل اسلیو می تواند نشانه هشدار دهنده ای باشد. اگر درد با سایر علائم مانند تب، تپش قلب یا تنگی نفس همراه باشد هم باید آن را جدی تلقی کرد. در صورت بروز چنین دردهایی باید در اسرع وقت با پزشک معالج تماس گرفت یا در صورت عدم امکان تماس، به مرکز اورژانس مراجعه کرد.

درد طبیعی در مقابل درد غیر طبیعی بعد از اسلیو

در عمل جراحی اسلیو معده تعدادی بخیه و برش وجود دارد و تغییرات مهمی در دستگاه گوارش به عمل آمده است. بنابراین، طبیعی است که بیمار درد عمل اسلیو معده را تجربه نماید. شاید بتوان گفت درد شکم بخشی از روند طبیعی التیام بعد از عمل اسلیو به شمار می رود.

درد بعد از عمل اسلیو معده به طور معمول با داروهای مسکن به خوبی تحت کنترل در می آید. این درد طبیعی، ظرف همان چند روز نخست بعد از عمل، کمتر شده و بهبود می یابد. در مورد این درد جای هیچ گونه نگرانی نیست.

اما اگر درد معده بعد از عمل اسلیو بیشتر و بیشتر شود یا هفته ها یا ماه ها پس از عمل دوباره درد شکم حس شود، باید آن را پیگیری کرد. ممکن است این درد به دلیل یکی از عوارض عمل اسلیو معده رخ داده باشد. این دردها طبیعی به شمار نمی روند و باید علت آنها مشخص شده و درمان شوند.

عوارض عمل اسلیو معده که ممکن است باعث بروز درد شود، دو دلیل دارند:

1. عوارض ناشی از بیهوشی یا روند کلی عمل جراحی
2. عوارض ناشی از خطرات اسلیو معده

در ادامه به بررسی ارتباط دردهای غیرطبیعی با عوارض کلی و اختصاصی عمل اسلیو معده پرداخته شده است.

علت درد سمت چپ شکم بعد از عمل اسلیو

احساس درد در سمت چپ بالای شکم پس از جراحی اسلیو معده، یک تجربه شایع و تا حد زیادی قابل انتظار است. این ناحیه، محل اصلی انجام جراحی است؛ جایی که بخش بزرگی از معده (حدود ۸۰ درصد) برداشته شده و باقی‌مانده آن با منگنه‌های جراحی (استاپلر) بسته می‌شود. بنابراین، درد در این قسمت ناشی از تروما و التهاب بافتی است که به دنبال برش و دوخت‌ودوز جراحی ایجاد می‌شود.

علاوه بر این، محل ورود ابزارهای لاپاراسکوپی نیز می‌تواند باعث ایجاد درد و کبودی موضعی شود. این درد که ماهیتی تیز یا مبهم دارد، معمولاً در چند روز اول پس از عمل به اوج خود می‌رسد و با مصرف داروهای مسکن تجویز شده و استراحت، به تدریج کاهش می‌یابد.

یکی دیگر از دلایل مهم درد در این ناحیه، به تجمع گاز دی‌اکسید کربن باز می‌گردد که برای ایجاد فضای کافی در حفره شکم حین عمل لاپاراسکوپی استفاده می‌شود. این گاز می‌تواند دیافراگم (عضله بزرگ تنفسی که قفسه سینه را از شکم جدا می‌کند) را تحریک کرده و باعث ایجاد دردی شود که نه تنها در بالای شکم، بلکه گاهی به شانه و قفسه سینه نیز کشیده می‌شود.

به نقل از American College of Surgeons (کالج جراحان آمریکا):

درد شانه پس از جراحی‌های لاپاراسکوپی به دلیل تحریک عصب فرنیک توسط گاز دی‌اکسید کربن ایجاد می‌شود و یک پدیده شایع و موقتی است.

خبر خوب این است که این نوع درد معمولاً طی ۲۴ تا ۷۲ ساعت پس از جراحی، با جذب گاز توسط بدن، برطرف می‌گردد. با این حال، باید هوشیار بود؛ چرا که دردی که به طور ناگهانی شدید شود، با تب، لرز یا تپش قلب همراه باشد و به مسکن‌ها پاسخ ندهد، می‌تواند یک زنگ خطر جدی تلقی شود. در چنین شرایطی، بررسی احتمال عوارضی مانند نشتی معده بعد از اسلیو توسط تیم جراحی کاملاً ضروری است.

درد شکم، نشانه عوارض کلی جراحی

همان گونه که اشاره شد برخی از عوارض عمومی هر گونه عمل جراحی روی دستگاه گوارش ممکن است باعث ایجاد درد غیرطبیعی بعد از عمل اسلیو معده شوند.

در زیر به بررسی این عوارض پرداخته شده است:

عفونت محل عمل جراحی

طی دو تا سه هفته بعد از هر عمل جراحی احتمال وقوع عفونت در محل عمل وجود دارد. احتمال بروز عفونت محل عمل در جراحی های چاقی با استفاده از لاپاراسکوپی بسیار اندک است. این عفونت ها می توانند هم محل بخیه ها و برش های عمل جراحی، هم بافت عمقی شکم را در بر بگیرند. درد غیرطبیعی یکی از نشانه های این عفونت ها به شمار می رود.

سنگ کیسه صفرا

سنگ کیسه صفرا یا بیماری های کیسه صفرا از عوارض کلی عمل جراحی دستگاه گوارش به شمار می آید. در این بیماری، ترشحات گوارشی یا همان صفرای بیمار غلیظ و سفت می شود و سنگ صفرا تولید می گردد. کاهش وزن سریع به دنبال عمل جراحی چاقی، احتمال وقوع سنگ کیسه صفرا را در این گونه عمل ها افزایش می دهد. چنین به نظر می رسد که بین 30 تا 50 درصد بیمارانی که انواع عمل جراحی چاقی روی آنها انجام می شود، سنگ کیسه صفرا را تجربه می کنند.

با وجود این، فقط در حدود 10 درصد آنها به عمل جراحی خارج ساختن کیسه صفرا یا به اصطلاح پزشکی آن، کوله سیستکتومی (cholecystectomy) نیاز پیدا می کنند.

انسداد روده باریک

یکی از عوارض کلی و دیرهنگام هر عمل جراحی گوارشی، انسداد روده کوچک است. این عارضه ممکن است ماه ها بعد از عمل جراحی هم رخ دهد. فتق ها و چسبندگی ها مهم ترین عوامل بروز این عارضه به شمار می روند. همان طور که از نام این عارضه پیدا ست، در آن مسیر روده باریک به طور کامل یا نسبی بسته می شود. نشانه ها و علائم انسداد روده باریک به شرح زیر هستند:

• درد شکم
• نفخ
• استفراغ و
• عدم دفع مدفوع و گاز از مقعد

اگر انسداد روده باریک نسبی باشد، ممکن است با استراحت دادن به روده، یعنی نخوردن و نیاشامیدن و دریافت سرم از راه وریدی، بهبود یابد. اگر انسداد روده کامل باشد، انجام یک عمل جراحی، شاید با استفاده از لاپاراسکوپی لازم باشد.

خونریزی بعد از عمل جراحی

هر عمل جراحی با احتمال بروز خونریزی همراه است.  باید در نظر داشت که در عمل اسلیو معده بخیه هایی روی معده زده می شود. بنابراین احتمال وقوع خونریزی داخلی وجود دارد. این احتمال در 24 ساعت بعد از عمل بیشتر است. همین امر باعث می شود بیمار دو سه شب پس از عمل اسلیو را در بیمارستان و تحت نظارت نزدیک کادر درمان به سر ببرد. علائم خونریزی داخلی بعد از عمل ممکن است شامل موارد زیر باشد:

1. سیاهی رفتن چشم
2. تنگی نفس و مشکلات تنفسی
3. تند زدن قلب و تپش قلب
4. رنگ پریدگی
5. کاهش شدید حجم ادرار

درد شانه بعد از عمل اسلیو

بسیاری از بیماران پس از به هوش آمدن از جراحی اسلیو، از درد تیزی در شانه، به‌ویژه شانه چپ، شکایت دارند که در ابتدا ممکن است عجیب و بی‌ارتباط با عمل شکم به نظر برسد. این پدیده که در علم پزشکی به آن «درد ارجاعی» (Referred Pain) می‌گوییم، یک عارضه کاملاً شناخته‌شده و موقتی پس از جراحی‌های لاپاراسکوپی است. همانطور که اشاره شد، برای انجام عمل، شکم با گاز دی‌اکسید کربن پر می‌شود تا دید بهتری برای جراح فراهم آید.

باقی‌مانده این گاز می‌تواند عصب فرنیک (Phrenic Nerve) را که از دیافراگم به سمت شانه امتداد دارد، تحریک کند. مغز این سیگنال درد را به اشتباه از شانه تفسیر می‌کند، در حالی که منشأ اصلی آن در شکم است. این درد ارجاعی، در بیش از ۷۰٪ بیماران پس از جراحی‌های لاپاراسکوپی شکمی، از جمله اسلیو، گزارش می‌شود و به هیچ وجه نشانه آسیب به شانه نیست.

بهترین راهکار برای تسکین این درد، تحرک و راه رفتن آرام در اسرع وقت پس از جراحی است. حرکت کردن به بدن کمک می‌کند تا گاز باقی‌مانده را سریع‌تر جذب و دفع کند. استفاده از پدهای گرمایشی روی شانه نیز می‌تواند به شل شدن عضلات و کاهش احساس ناراحتی کمک کند. معمولاً این درد طی یک تا سه روز به طور کامل از بین می‌رود و جای نگرانی ندارد. درک این مکانیسم به بیماران کمک می‌کند تا با آرامش بیشتری این دوره را سپری کنند و بدانند که این درد، بخشی طبیعی از فرآیند بهبودی پس از یک جراحی کم‌تهاجمی است و به مرور برطرف خواهد شد.

درد شکم، علامت اختصاصی عوارض عمل اسلیو معده

درد بعد از عمل اسلیو معده می تواند نشانه ای از عوارض اختصاصی این عمل جراحی به شمار آید. برخی از مهم ترین عوارض عمل اسلیو معده را در زیر می خوانید. این عوارض با درد غیر طبیعی بعد از عمل اسلیو تظاهر پیدا می کنند.

نشت محتویات گوارشی

این جدی ترین عارضه ای است که به دنبال عمل جراحی اسلیو معده ممکن است رخ دهد. گاهی ممکن است از محل بخیه هایی که دو بخش گوارشی (مانند معده و روده باریک) را به هم وصل می کند، مقداری از غذای خورده شده یا درست تر است گفته شود، محتویات دستگاه گوارش، به فضای شکمی ریخته شود. اگرچه این عارضه نادر است اما با خطرات جدی از جمله تهدید زندگی بیمار همراه است. به همین دلیل، تشخیص زودهنگام این عارضه از اهمیت بسیار فراوانی برخوردار است.

شایع ترین نشانه نشت محتویات گوارشی، درد بعد از اسلیو معده است. گاهی این درد نه تنها در شکم، بلکه در قفسه سینه، یا شانه ها هم احساس می شود. تب، تپش قلب و مشکلات تنفسی از دیگر علائم این عارضه به شمار می آیند.

اگر درد این چنینی دارید، در اسرع وقت با پزشک معالج تماس بگیرید یا به مرکز اورژانس مراجعه نمایید.

به نقل از World Journal of Gastrointestinal Surgery (مجله جهانی جراحی دستگاه گوارش):

درد شکمی شدید، پیشرونده و همراه با تب یا تاکی‌کاردی پس از اسلیو معده باید تا اثبات خلاف آن، نشانه نشت گوارشی تلقی شود.

تنگی لوله گوارش

این عارضه عمل اسلیو معده بسیار به ندرت اتفاق می افتد. در این حالت، لوله گوارش در جایی دور خود می پیچد یا بهتر است گفته شود روی خود تا می خورد و در نتیجه، تنگ می شود. درمان این عارضه دردناک عمل اسلیو معده به میزان تنگی رخ داده در لوله گوارشی بستگی دارد. علائم ناشی از این عارضه شباهت زیادی به نشانه های بیماری رفلاکس معده به مری دارد.

بیماری رفلاکس معده به مری

یکی از علل درد بعد از عمل اسلیو معده، بیماری رفلاکس معده به مری است. این بیماری در زبان انگلیسی با عبارتِ Gastroesophageal Reflux Disease اطلاق می گردد که مخفف آن GERD می شود. این بیماری علاوه بر درد، با حالت ترش کردن (برگشت غذای خورده شده به حلق و حتی گاهی دهان) و سوء هاضمه همراه است. در این بیماری اسیدی که توسط سلول های معده ترشح می شود برخلاف جهت طبیعی به سمت حلق حرکت کرده، وارد مری می شوند.

این امر باعث درد در شکم می گردد. در بسیاری از موارد، این عارضه با تغییر سبک زندگی و با رعایت برخی نکات هنگام تغذیه درمان می شود.

دوران نقاهت بهتر با کنترل درد بعد از جراحی لاغری

برای کنترل درد بعد از اسلیو معده باید حتما با پزشک خود مشورت کنید. او می‌تواند با توجه به وضعیت شما با تجویز بهترین مسکن بعد از عمل جراحی لاغری شرایط را بهتر کند.

دکتر علیرضا آذرپیکان دانش آموخته رشته فوق تخصصی اُنکو سرجری و لاپاروسکوپی پیشرفته از دانشگاه تهران آماده پذیرش بیماران مبتلا به چاقی و درمان آنها با روش های جراحی چاقی از جمله عمل اسلیو معده هستند. در صورت تمایل به دریافت اطلاعات بیشتر یا تعیین وقت قبلی ویزیت خواهشمند است با شماره تلفن های کلینیک ایشان واقع در تهران تماس حاصل بفرمایید.

• تلفن: ۰۲۱۸۸۵۶۲۰۰۰
• اینستاگرام: @drazarpeikan
• آدرس: تهران، سعادت آباد، بلوار دریا، خیابان سردار دریا شمالی (مطهری شمالی)، روبروی کلینیک ماد، پلاک ۱۲، طبقه ۴

در نهایت باید گفت درد بعد از عمل اسلیو معده بخشی طبیعی از روند بهبودی است و معمولاً طی ۳ تا ۷ روز کاهش می‌یابد. اگر هنوز این نگرانی وجود دارد که آیا عمل اسلیو معده درد دارد؟ باید بدانید با تحرک زودهنگام، مصرف منظم مسکن‌ها و رعایت اصول تغذیه، پیشگیری درد اسلیو معده نقش مهمی در بهبود سریع‌تر بیمار دارد.