علت سرطان معده چیست؟ | دلایل ژنتیکی و اکتسابی

سرطان معده زمانی بروز پیدا می‌کند که سلول‌های ناحیه معده به طور غیر طبیعی رشد کرده و تقسیم شوند. تومورها می‌توانند در هر ناحیه از معده شروع شوند. بیشتر تومورهای معده در بافت غده مانند در سطح داخلی معده شروع می‌شوند. این نوع سرطان، آدنوکارسینوم معده (سرطان معده) نام دارد. انواع کمتر شایع سرطان معده  نیز وجود دارد. مواردی مانند کارسینوم های سلول کوچک، لنفوم ها، تومورهای عصبی غدد درون‌ریز و تومورهای استرومایی دستگاه گوارش از این جمله‌اند.

سرطان معده یک سرطان نسبتاً شایع در دنیا می‌باشد، با این حال تعداد افراد تشخیص داده شده و قرار گرفته تحت درمان سرطان معده در دنیا به تدریج در حال کاهش است.  همچنین باید خاطر نشان کرد میانگین سنی  افراد در هنگام تشخیص 70 سال می‌باشد. علت این امر این است که معمولاً افراد زمانی به طرف استفاده از روش‌های تشخیصی می‌روند که زمان طولانی از بیماری سپری شده باشد.

چه افرادی بیشتر در معرض ابتلا به سرطان معده هستند؟

احتمال دارد که هر فردی مبتلا به انواع سرطان معده شود. همیشه علت ایجاد این سرطان کاملاً معلوم نمی‌باشد. معمولاً این بیماری در افراد زیر بیشتر اتفاق می‌افتد:

• افراد بالای 50 سال
• افراد بیشتر دارای جنسیت مرد
• افراد دارای سابقه عفونت طولانی‌مدت در اثر هلیکوباکتر پیلوری (H. پیلوری)
• وجود بیماری‌های معده خاصی مانند رفلاکس اسید معده طولانی‌مدت، التهاب معده یا بیماری با نام کم‌خونی پرنیشز که بر سیستم ایمنی فرد تأثیر بدی می‌گذارد.
• داشتن یک برادر، خواهر یا والدینی دارای سرطان معده
• بسیاری از سرطان‌های معده دارای ارتباط با سبک زندگی فرد می‌باشند.

موارد ژنتیکی و اکتسابی ابتلا به سرطان معده

بالاتر گفتیم که این بیماری بیشتر در چه افرادی رخ می‌دهد. حال کمی بیشتر در این مورد بحث خواهیم کرد. اینکه چه چیزی برای سرطان معده خوب است و چه مواردی باعث ایجاد یا تشدید این بیماری می شوند. عوامل زیر می‌توانند خطر ابتلا به سرطان معده را بالاتر ببرند.

استعمال دخانیات به ویژه سیگار

این امر موجب کاهش خون‌رسانی و همچنین وارد شدن لطمه به بافت معده می‌شود. برای پیشگیری از بروز این بیماری نیاز است که فرد یک دفعه یا به تدریج خود را از بلای خانمان‌سوز دخانیات رهایی بخشد.

بالا بودن سن

در بعضی منابع 50 و در برخی دیگر 60 را سن ابتلای بیشتر افراد به این سرطان می‌دانند.البته این سرطان حتی در افراد جوان رخ می‌دهند. ولی عامل سن معمولاً در کاهش فعالیت بدنی و اختلالات مربوط به دوران پیری در بافت‌های بدن مربوط می‌باشد.

ابتلا به عفونت ناشی از  باکتری هلیکوباکتر پیلوری

ابتلا به این باکتری که در معده خیلی از افراد وجود دارد، موجب بروز آسیب به بافت و سلول‌های معده می‌شود. همچنین این امر در درازمدت خطر ابتلا به سرطان معده را بالاتر می‌برد. از این رو کنترل و درمان عفونت ناشی از اچ پیلوری خود می‌تواند یکی از عوامل پیشگیری از بروز سرطان معده باشد.

رژیم غذایی نامناسب

رژیم غذایی سرشار از غذاهای دودی، ترش و شور  از مواردی هستند که در درازمدت شانس ابتلای  به سرطان معده را بالا می‌برند. توسعه زندگی مدرن در بروز این امر نقش مهمی دارد. به این مشکل باید مصرف کم میوه و سبزی‌های تازه را اضافه کرد. رژیم غذایی نامناسب در کنار استفاده مفرط از دخانیات و الکل نشان‌دهنده یک سبک زدگی مخرب و نامناسب می‌باشد. بدیهی است که برای پیشگیری یا کنترل این بیماری باید این سبک زندگی عوض شود.

مصرف الکل و نوشیدنی‌ های الکلی

بالاتر در مورد معایب این نوشیدنی‌ها و کلاً سبک زندگی ناسالم گفتیم. گستردگی این موارد قابل پیشگیری ما را ناخودآگاه به یاد یک جمله معروف می‌اندازد: “پیشگیری بهتر از درمان است”. نوشیدنی‌های الکلی به جز ممنوعیت شرعی واقعاً نقش مخربی در کلیت زندگی فرد خواهد داشت. این نقش از برهم زدن فعالیت‌های روزانه، تأثیر مخرب بر دستگاه گوارش می‌باشد. مورد دیگر بالا بردن استفاده از دیگر عوامل مخرب نظیر استعمال دخانیات یا مواد غذایی نامناسب در کنار مشروبات الکلی می‌باشد. با کنارگذاشتن نوشیدنی‌های الکلی می‌توان احتمال بروز سرطان معده را به نحو چشمگیری کاهش داد.

اضافه‌ وزن یا چاق بودن

چاقی را یک بیماری مادر و دخیل در بروز خیل عظیمی از بیماری‌های مزمن می‌دانند. نقش و کارکرد چاقی فقط محدود در بیماری‌های قلبی و عروقی و تصلب شرایین نمی‌باشد. بیماری چاقی هم به طور مستقیم و هم غیر مستقیم موجب افزایش احتمال بروز سرطان معده می‌شود. در این زمینه کاهش وزن و مبارزه با چاقی روش مناسبی برای پایین آوردن شانس ابتلا به سرطان معده می‌باشد. جراحی چاقی از ابزارهای مهم در کنترل چاقی در افراد بسیار چاق می‌باشد. از فواید جراحی چاقی پیشگیری از بروز سرطان در این طیف افراد خواهد بود.

کم‌ خونی پرنیشز

پایین بودن میزان گلبول‌های قرمز  و ابتلای به کم‌خونی پرنیشز یکی از عوامل دخیل در بروز سرطان معده می‌باشد. علت ایجاد این بیماری پایین آمدن مقدار ویتامین B12 می‌باشد. این ویتامین تنها در منابع حیوانی وجود دارد. کنار گذاشتن منابع حیوانی مانند گوشت، تخم مرغ و شیر می‌تواند منجر به بروز این بیماری و متعاقباً سرطان معده شود. استفاده از گروه‌های مختلف غذایی از گوشت و لبنیات گرفته تا میوه و سبزی نقش مهمی در پیشگیری از این زمینه دارد. یک پزشک با دانش یا متخصص تغذیه کارا می‌توانند در مطلع کردن افراد در زمینه نقش به سزایی را ایفا کنند.

گاستریت مزمن

گاستریت مزمن  یا همان التهاب معده نیز از عوامل مهم در این زمینه می‌باشد. بهتر است که فرد بروز این مشکل گوارشی را جدی بگیرد. فرد بیمار حتماً باید برای مشورت و گرفتن درمان به یک پزشک متخصص مراجعه کند. با کنترل این مشکل احتمال بروز سرطان معده نیز کاهش پیدا خواهد کرد.

سابقه خانوادگی ابتلای به سرطان معده

 متأسفانه سابقه خانوادگی ابتلای به سرطان معده در کنار سن بالا جز عوامل غیرقابل پیشگیری در سرطان معده می‌باشد. فرد مبتلا دخالتی در این زمینه ندارد. راهکار این امر در کاهش دیگر عوامل برای کاهش نقش این دو عامل می‌باشد. با کنار رفتن عوامل متعددی در بروز سرطان تا حدود زیادی دو عامل فوق محدود خواهند شد. همچنین ویزیت و معاینات سالانه در افراد در معرض خطر در پیشگیری از بروز سرطان معده مفید می‌باشد.

گاسترکتومی جزئی

 گاها گاسترکتومی جزئی کاربردی برای کنترل بیماری زخم معده  مشکلاتی را ایجاد می‌کند. احتمال دارد که این روش درمانی پس از حدود 20 سال  عوارضی را برای فرد جراحی‌شده به ارمغان آورد. یکی از این عوارض بالا رفتن احتمال بروز سرطان معده در فرد مبتلا می‌باشد. معمولاً راه‌حل استفاده از روش‌های جایگزین با رویکرد کمتر تهاجمی می‌باشد.

بروز تغییرات ژنتیکی ارثی

به ارث بردن یک تغییر ژنتیکی منجر به بروز اختلالاتی در روده مانند پولیپ آدنوماتوز خانوادگی یا سرطان کولورکتال غیر پولیپوز ارثی می‌شود.

امروزه گسترش شهرنشینی و سبک زندگی ناسالم نقش مهمی در بروز این بیماری مهلک دارد. عوامل مختلفی اعم از ارثی یا اکتسابی و محیطی در پیدایش بیماری سرطان معده نقش دارد. متأسفانه نمی‌توان از عوامل ارثی یا اجتناب‌ناپذیر مانند گذر عمر پیشگیری کرد. در مقابل می‌توان با کنترل عوامل مختلف دیگر نقش دو عامل غیرقابل‌کنترل را نیز تعدیل کرد. امروزه پژوهشش و تلاش‌های زیادی برای کنترل سرطان معده می‌شود. باید دید این تلاش‌ها منجر به کاهش چشمگیر این بیماری در سراسر جهان خواهد شد یا نه. زمان این امر را مشخص خواهد کرد.