درمان فتق معده معمولاً از تغییر سبک زندگی آغاز میشود؛ کاهش وزن، ترک سیگار، پرهیز از وعدههای غذایی سنگین و استفاده از داروهای ضد اسید، از گامهای مؤثر در کنترل علائم هستند. با این حال، اگر علائم شدت یابند، روشهای جراحی مانند لاپاراسکوپی برای بازگرداندن معده به جای طبیعی خود انجام میشود. طبق گزارش انجمن جراحان گوارش آمریکا در سال ۲۰۲۴، حدود ۲۰ درصد از بیماران در نهایت به جراحی نیاز پیدا میکنند.
درخواست مشاوره آنلاین در واتس اپ
مشاوره تخصصی با دکتر سید علیرضا آذرپیکان فلوشیپ جراحی چاقی و جراحی سرطان
چه افرادی در معرض خطر بروز فتق معده هستند؟
در فتق معده یا فتق هیاتال (Hiatal Hernia) قسمت بالایی معده از طریق یک شکاف یا ضعف در عضلهی دیافراگم به سمت داخل قفسه سینه، جابهجا میشود. در این شرایط، دهانهای که مری از آن عبور میکند بزرگتر شده و بخشی از معده از آن بالا میاید.
به نقل از ژورنال پزشکی داخلی آمریکا:
شیوع فتق معده با افزایش سن و چاقی بیشتر میشود و تقریباً یکسوم بزرگسالان در سراسر جهان را درگیر میکند.
فتق معده در تمام گروههای سنی و هر جنسیتی ممکن است اتفاق بیفتد، ولی در افراد زیر احتمال بیشتری برای بروز دارد:
- 50 افراد ساله و بالاتر
- افراد دارای اضافهوزن یا افراد چاق
- و افراد سیگاری
| گروه در معرض خطر | توضیحات علمی و آماری |
|---|---|
| افراد بالای ۵۰ سال | احتمال بروز فتق معده در افراد بالای ۵۰ سال بیش از دو برابر افراد جوانتر است. |
| افراد دارای اضافه وزن یا چاقی | چاقی یکی از اصلیترین عوامل افزایش فشار داخل شکم است و خطر فتق را تا ۶۵٪ بالا میبرد. |
| زنان باردار | افزایش حجم شکم و تغییرات هورمونی در دوران بارداری احتمال بروز فتق را افزایش میدهد. |
| افراد سیگاری | سیگار باعث تضعیف بافت عضلانی دیافراگم میشود و ریسک فتق را بالا میبرد. |
| کسانی که یبوست مزمن دارند | فشار مکرر در حین اجابت مزاج، یکی از دلایل شایع فتق هیاتال است. |
رزرو نوبت مشاوره و ویزیت از دکتر آذرپیکان فلوشیپ جراحی پیشرفته چاقی
افزودن به تقویم iCALدلایل بروز فتق معده چیست؟
مهمترین عامل بروز فتق معده بالا رفتن فشار در ناحیه حفره شکمی است. حفره شکمی فضایی است در میانه بدن که چندین اندام مختلف را در بر میگیرد.
فشاری که عامل فتق معده است، میتواند در اثر یکی از این موارد رخ دهد:
- سرفه
- استفراغ
- زور زدن زیاد در هنگام اجابت مزاج
- بلند کردن اجسام سنگین
- فشار فیزیکی
جدا از موارد یاد شده علل دیگری نیز احتمال بروز فتق معده را بالا میبرد. ابتلای به چاقی، یا وجود مایع اضافی در شکم در دوران بارداری میتواند منجر به بروز فتق معده شود. با این حال گاهی در پرخوری عصبی نیز احتمال ایجاد فتق معده نیز وجود دارد.
فتق معده به مری چه علائمی دارد؟
خیلی از افراد که مبتلا به فتق معده هستند هرگز نشانهای از بروز فتق معده ندارند. بعضی از افراد مبتلا به فتق معده نشانههایی شبیه بیماری رفلکس معده به مری (GERD) را تجربه میکنند. رفلکس معده به مری هنگامی اتفاق میافتد که آنزیمهای گوارشی از معده به طرف مری برمیگردند. نشانههای بروز رفلکس معده به مری شامل موارد زیر میباشند:
- سوزش سر دل
- تجربه طعم تلخ یا ترش در پشت گلو
- داشتن نفخ و زدن آروغ
- بروز ناراحتی یا درد در ناحیه معده یا مری.
همانطور که از علائم معلوم میباشد، شباهت زیادی بین فتق معده و رفلکس معده به مری وجود دارد. ولی در واقعیت رابطه علیتی بین این دو بیماری وجود ندارد. نه فتق معده علت رفلکس معده به مری است و نه برعکس. بعضی افراد فتق معده دارند ولی رفلکس معده به مری ندارند. در مقابل خیلی از افراد ممکن است رفلکس معده به مری داشته باشند ولی مبتلا به فتق معده نباشند.
همچنین علامت دیگر فتق معده بروز درد در ناحیه قفسه سینه است. ذکر این نکته خالی از لطف نیست که درد قفسه سینه میتواند نشانه ای از بروز حمله قلبی باشد. از این رو اگر فرد با این علامت روبرو شد، باید او یا خانواده یا اطرافیان سریعاً با اورژانس تماس بگیرند. همچنین، باید توجه داشت که بعضی علائم گوارشی، مشابه نشانه های تشخیص سرطان معده نیز هستند و نیازمند بررسی تخصصی میباشند.
جدول مقایسه علائم فتق معده و رفلکس معده به مری
| علائم فتق معده | علائم رفلکس معده به مری (GERD) | تفاوت اصلی |
|---|---|---|
| احساس فشار در قفسه سینه | سوزش در ناحیه قفسه سینه (سوزش سر دل) | در فتق، درد ناشی از جابهجایی معده است، نه اسید |
| درد یا ناراحتی در بالای معده | بازگشت مایع یا غذا از معده به گلو | GERD با بازگشت اسید مشخص میشود |
| آروغ زدن و نفخ | طعم تلخ یا ترش در دهان | فتق معمولاً با طعم تلخ همراه نیست |
| تهوع خفیف یا احساس سنگینی | سوزش بعد از غذا خوردن | فتق معده لزوماً بعد از غذا تشدید نمیشود |
| درد هنگام دراز کشیدن | سوزش و رفلاکس هنگام خواب | در GERD، حالت افقی علائم را تشدید میکند |
نحوه تشخیص فتق معده
برای تشخیص فتق معده چند راه مختلف وجود دارد. این موارد شامل آزمایشهایی مانند بلع باریم، آندوسکوپی، مطالعات مانومتریک مری، آزمایش pH و مطالعاتی بر مبنای تخلیه معده است.
در ادامه این روشها بهاختصار توزیع داده میشود.
- بلع باریم: این روش شامل بلع مایعی ویژه و متعاقباً قرار گرفتن در معرض اشعه ایکس است. کاربرد این روش در تشخیص مشکلات مری (مانند اختلالات بلع) و معده (مانند زخم و تومور) میباشد. این روش میتواند در برآورد میزان فتق معده یا پیچخوردگی معده در اثر فتق معده نقش مهمی داشته باشد.
- آندوسکوپی: متدی است که با کمک آن بخش داخلی دستگاه گوارش بالایی با آندوسکوپ مشاهده میشود. آندوسکوپ ابزاری بلند، نازک و انعطافپذیر به قطر حدود 1/2 اینچ میباشد. روش آندوسکوپی نه تنها برای بررسی فتق معده بلکه برای تشخیص سرطان معده و سایر مشکلات گوارشی هم، یکی از اصلیترین ابزارهای پزشکی محسوب میشود.
- مانومتری مری: این روش قدرت و هماهنگی ماهیچههای ناحیه مری را در زمان بلع اندازهگیری میکند.
- آزمایش pH: در این آزمون سطوح اسید مری اندازهگیری شده و این امر در تعیین نشانههای مربوط به وجود اسید در مری نقش مهمی دارد.
- بررسی تخلیه معده: بر مبنای خروج غذاها از معده میباشد. نتایج این آزمون بهخصوص در بیمارانی با علائم تهوع و استفراغ نقش مهمیدارد. البته جدای از فتق معده، احتمال دارد که تهوع و استفراغ دلیل دیگری داشته باشد.
راه های درمان فتق معده
بیشتر فرمهای فتق معده مشکلزا نیستند و از این نیازی هم به درمان ندارند. همچنین، در موارد فتق معده که دارای علائمی مشابه رفلکس معده و مری میباشند، چند روش درمانی وجود دارد.
- کنترل وزنی در محدوده طبیعی.
- پایین آورده حجم وعدههای غذایی مصرفی.
- پرهیز از خوردن غذاهای اسیدی: غذاهایی مانند سس گوجهفرنگی و مرکبات یا آبمیوهها احتمال تحریک مری را بالا میبرند.
- محدود کردن مصرف غذاهای سرخشده و چرب، غذاها یا نوشیدنیهای حاوی کافئین (ازجمله شکلات): این نوشیدنیها شامل نوشیدنی نعناع، گازدار، نوشیدنیهای حاوی الکل، سس کچاپ، خردل و سرکه میباشد.
- میل وعدههای غذایی حداقل سه تا چهار ساعت قبل از دراز کشیدن
- پرهیز ازخوردن میان وعده قبل از خواب.
- قرار دادن سر در ناحیهای بالاتر از بدن در زمانی که فرد به پشت دراز کشیده است: قرار دادن سر در شش اینچ بالاتر از بدن محتویات معده را در معده نگه میدارد. برای این منظور میتوان سر تخت را بالاتر برد با تشک را شیبدار کرد.
- اجتناب از استعمال دخانیات بهویژه سیگار.
- نپوشیدن کمربند یا لباسهای تنگ : این موارد بروز فشار در ناحیه شکم را افزایش میدهد.
- استفاده از داروهای کاهنده اسید معده: این داروهای شامل آنتیاسیدها یا بتا بلاکرها میباشد.گاهی ، از داروهایی با نام مهارکننده پمپ پروتون برای درمان فتق معده بهره گرفته میشود. این دارو همچنین میزان اسید معده را کاهش داده و در پیشگیری از بروز رفلاکس نقش مهمی دارد. استفاده از این داروها میزان اسید معده را کاهش میدهد .از این رو این دارو نقشی مشابه داروهای بتابلاکر دارد.
به نقل از انجمن گوارش آمریکا:
تغییر سبک زندگی پیش از هر روش جراحی، اصلیترین راه کنترل و درمان فتق معده است.
چه زمانی باید از عمل جراحی برای درمان علائم فتق معده استفاده کرد؟
در چند مورد نیاز به عمل جراحی متعاقب فتق معده، میباشد. که از جراحی های باز یا لاپاراسکوپی (بعنوان یک روش کمتر تهاجمی)، استفاده می کنند.
مورد اول نیاز به جراحی، زمانی است که، فتق معده موجب قطع جریان خون شود. مورد بعدی، در افراد مبتلا به فتق معده که دچار حالتهای شدید و طولانیمدت رفلاکس معده و مری هستند، میباشد. در این افراد، در صورت عدم درمان فرم رفلاکس معده و مری با دارو، این بیماری میتواند عوارضی مانند التهاب مری ، زخم مری و یا خونریزی را در بر داشته باشد.
جراحی فتق معده چگونه صورت میپذیرد؟
این جراحی از مراحل زیر تشکیل شده است:
- اعمال بیهوشی عمومی در فرد جراحی شده
- کشیدن فتق معده به ناحیه داخل شکم.
- بهبود دریچه تحتانی مری.
- بستن شکاف موجود در ماهیچه دیافراگم.
همچنین با ایجاد تغییراتی در بخش بالایی معده به نام فوندوس، محتویات معده دیگر به مری برنمیگردد (فوندوپلیکاسیون). این مرحله دو نوع مختلف دارد.
- جراحی فوندوپلیکاسیون باز: شامل جراحی باز میباشد. به خاطر نوع جراحی فرد باید زمانی بعد از جراحی را در بیمارستان سپری کند. در روش لاپاراسکوپی که در ادامه معرفی میگردد، میزان بستری شدن در بیمارستان خیلی کمتر است.
- جراحی لاپاراسکوپی: بهمنظور کاهش سطوح عمل انجام میشود. این روش جراحی کمتر تهاجمی میباشد و با کمک برشهای کوچکی انجام میشود. در طول این عمل، جراح پنج یا شش برش کوچک در شکم ایجاد میکند. سپس لاپاراسکوپ و دیگر وسایل جراحی از طریق برشهای کوچک وارد بدن میشوند. در ادامه فوندوس دور مری پیچیده شده و اسفنکتر در حین جراحی محکم میشود. روش لاپاراسکوپی که برای درمان فتق معده کاربرد دارد، فوندوپلیکاسیون نیسن نام دارد. این روش یک راهحل خوب و همیشگی برای علائم فتق معده است.
محاسن جراحی لاپاراسکوپی نسبت به جراحی باز شامل موارد زیر میباشد:
- استفاده از برشهای کوچکتر
- احتمال پایین بروز عفونت.
- کمتر بودن درد و جای زخم (اسکار).
- دوره نقاهت و بهبودی سریعتر.
فتق معده یکی از مشکلاتی است که متعاقب ایجاد نقصان در ماهیچههای دیافراگم رخ میدهد. با بیرون زدن بخشهایی از معده از دیافراگم به فضای سینه فرد دچار مشکلاتی میشود. این مشکلات و علائم شبیه علائم بیماری رفلکس معده و مری میباشد. برای تشخیص این مشکل راههای مختلف و پرکاربردی وجود دارد. بعد از تشخیص قطعی و مؤثر نبودن درمان فتق معده نیاز به عمل جراحی میباشد. عمل جراحی فتق معده به دو صورت عمل جراحی باز و لاپاراسکوپی میباشد. عمل لاپاراسکوپی کمتر تهاجمی و دارای عوارض کمتر و فواید بیشتری است.
به نقل از انجمن جراحان گوارش و اندوسکوپی آمریکا:
عمل لاپاراسکوپی فتق معده در بیش از ۹۰ درصد بیماران باعث رفع کامل علائم میشود.
بهترین کلینیک برای جراحی فتق معده در تهران
دکتر علیرضا آذرپیکان، فلوشیپ و جراح چاقی و عمل های درمانی داخلی، با داشتن رزومه ای موفق از جراحی های درمانی فتق معده می تواند یکی از بهترین گزینه های شما باشد. بیماران مراجعه کننده به کلینیک ایشان، از جدید ترین متد های علمی جهت درمان بیماری هایی نظیر فتق معده بهره مند می شوند. جدید ترین تجهیزات و بهترین تیم سبب شده تا کلینیک آذرپیکان به عنوان یکی از 10 کلینیک جراحی چاقی برتر در تهران شناخته شود. در صورتی که تمایل دارید از خدمات حضوری تیم دکتر آذرپیکان جهت درمان فتق معده بهره مند شوید می توانید به آدرس زیر مراجعه کنید:
- تلفن: ۰۲۱۸۸۵۶۲۰۰۰
- اینستاگرام: @drazarpeikan
- آدرس: تهران، سعادت آباد، بلوار دریا، خیابان سردار دریا شمالی (مطهری شمالی)، روبروی کلینیک ماد، پلاک ۱۲، طبقه ۴
فتق معده چیست و چرا اهمیت دارد؟ این بیماری در صورت بیتوجهی میتواند باعث التهاب مری و مشکلات مزمن گوارشی شود. آگاهی از نشانههای فتق معده و مراجعه به پزشک در مراحل اولیه، مهمترین عامل در کنترل و درمان فتق معده است. امروزه با پیشرفت روشهای تشخیصی و جراحی، بیماران میتوانند بهراحتی روند بهبودی را طی کنند و به زندگی عادی بازگردند.
20 دیدگاه دربارهٔ «فتق معده و علائم آن | نشانههای فتق معده چیست؟ + درمان»
سلام همسرم در سر معده یک تودیع خیلی سفت حدود 13سال داره اول کوچک بود الان اندازه یک گردو شده و دکتر رفتیم قبلاً گفت فتق معده هست ولی من خیلی نگرانم چون بسیار وزن کم کرده وغذا خیلی نمیتونه بخور چون معده درد میگیره لطفاً راهنمایی بفرمایید
سلام. وجود تودهای که طی سالها بزرگتر شده و اکنون با کاهش وزن و درد معده همراه است، حتماً نیاز به بررسی دقیقتری دارد. تشخیص قطعی تنها با معاینه و بررسیهای تکمیلی مثل سونوگرافی، سیتیاسکن یا آندوسکوپی امکانپذیر است. بهتر است هرچه زودتر توسط متخصص جراحی یا گوارش ارزیابی شوند. برای تعیین وقت میتوانید با شماره 02188562000 تماس بگیرید
سلام دکتر من یکسال نیمه فتق معده(ورم سر معده) دارم خیلی ورم داره یعنی غذا میخورم سرمو بندازم پایین هرچی خوردم برگشت میخوره.عاروق بیش از حد میزنم هرچی دارو این مدت خوردم نتیجه نگرفتم درد سر معده زیاده میتونی راهنمایی کنید ۰۹۱۸۸۴۳۴۸۲۰
سلام، فتق معده (Hiatal Hernia) با برگشت غذا نیاز به عمل لاپاروسکوپی فوندوپلیکاسیون دارد. دارو موقت است. از طریق راههای ارتباطی مطب دکتر آذرپیکان تماس بگیرید.