برای پیشگیری یا درمان افسردگی پس از عمل، آگاهی داشتن از نشانههای اولیه و مراجعه به روانشناس یا روانپزشک بسیار مهم است. در این مقاله به مهمترین دلایل افسردگی پس از عمل بای پس معده، راههای تشخیص آن و روشهای درمانی مؤثر پرداختهایم. اگر شما یا یکی از نزدیکانتان در مسیر کاهش وزن از طریق جراحی قرار دارید، مطالعه این مطلب میتواند راهگشا باشد.
چرا حمایت روانی بعد از عمل بای پس معده مهم است؟
دلایل روانی افسردگی بعد از عمل بای پس معده
در زیر به مواردی اشاره می کنیم که در دنیای واقعی برای بسیاری از بیماران بعد از عمل بای پس معده پیش آمده و باعث افسردگی بعد از عمل در آنها شده است:
«من در حال کاهش وزن سریع هستم، برای چی باید افسرده باشم؟»
وقتی در مورد افسردگی بعد از عمل بای پس معده با بیماران صحبت می شود، این جمله را به کادر درمان می گویند. خوشبختانه، بیشتر افراد رویکردی مثبت نسبت به عمل جراحی خود دارند.
به طور معمول، پیش از جراحی بای پس معده، رویای کاهش وزن سریع، مزایای آن برای سلامتی و بهبود کیفیت زندگی، ذهن فرد را نسبت به عمل جراحی مثبت نگه می دارد. اما واقعیتی که بعد از عمل جراحی بیمار با آن رو به رو می شود، با رویایی که او در ذهن خود ساخته است، تفاوت دارد. همین امر برخی از این بیماران را دچار پشیمانی بعد از عمل بای پس معده می نماید.
«هم غذا بخور هم لاغر شو»
این یک باور غلط و رایج در بین افرادی است که قصد دارند برای درمان چاقی، عمل جراحی روی آنها صورت پذیرد. غذا فقط مواد ضروری برای بدن را تامین نمی کند. غذا در بسیاری از جشن ها و مهمانی ها نقش اصلی را بر عهده دارد. از عروسی تا عزا، غذا می خوریم که شاد باشیم و غذا می خوریم که عزاداری کنیم. بسیاری از گردهمایی ها با ذکر وعده غذایی مربوطه معنا پیدا می کنند.
بعد از عمل بای پس معده میزان غذا خوردن فرد بسیار کم می شود. این امر باعث می شود فرد احساس کند از جمع دوستان و همکاران و اقوام کنار رفته است. این درک اولیه و افسردگی خفیف پس از آن تقریبا در همه رخ می دهد. بعضی از افراد وقتی با این واقعیت رو به رو می شوند می گویند: «اصلا فکر این جاش رو نکرده بودم.» خبر خوب این است که بیشتر افراد با این وضعیت سازگار می شوند و به لحاظ روحی ظرف دو سه ماه در حالت خوبی قرار می گیرند.
«بعد از عمل بای پس معده نمی تونم زیاد بخورم و لاغر میشم و دیگه سراغ عادت های غلط قبلی نمیرم»
این هم یک باور غلط دیگر نزد کسانی است که می خواهند عمل بای پس معده انجام دهند. بسیار طبیعی است که بیشتر هیجانات انسان با خوردن او ارتباط نزدیک دارد. بعضی افراد در ناراحتی و استرس زیاد می خورند و برخی دیگر در جشن و شادمانی. بلافاصله بعد از عمل بای پس معده، این عادت ها تغییری نمی کنند. حداقل به حدود دو تا سه سال زمان نیاز است تا فرد بتواند به تدریج چنین عادت هایی را تغییر دهد.
بنابراین طبیعی است که فرد بعد از عمل بای پس معده همچنان مانند قبل از عمل، برای غذا ولع دارد اما چون معده کوچک تر شده است نمی تواند زیاد بخورد. این تناقض، باعث احساس افسردگی می شود. اگر افسردگی پیشرفت کند و درمان نشود ممکن است حتی روند لاغری فرد متوقف شود و عمل بای پس معده با لاغری سریع همراه نشود. در بعضی موارد این وضعیت میتواند به بازگشت وزن بعد از بای پس نیز منجر شود.
«فکر می کردم با لاغر شدن همه مشکلات من حل میشه، اما نشد!»
برخی از بیماران چاق به دلیل چاقی از خانواده خود طرد می شوند. این افراد گاهی برای درمان چاقی به عمل بای پس معده یا سایر عمل های جراحی چاقی متوسل می شوند. رویای این بیماران چنین است که با لاغری سریع دوباره نزد خانواده خود پذیرفته خواهند شد. گاهی هم این اتفاق در واقعیت رخ می دهد. اما به ندرت هم ممکن است همچنان خانواده از پذیرش او سر باز زند. اکنون که بیمار امید آخر خود را بر باد رفته می پندارد، دچار افسردگی می شود.
سایر موارد رویا بافی و باورهای غلط
علاوه بر باورهای رایج که پیشتر به آنها اشاره شد، برخی تصورات نادرست و انتظارات غیرواقعبینانه دیگر نیز وجود دارند که میتوانند روند بهبود روانی پس از عمل بای پس معده را دشوار کنند. این باورهای غلط، اغلب باعث ایجاد ناامیدی و افسردگی در بیماران میشوند، زیرا با واقعیتهای پس از جراحی همخوانی ندارند. از جمله سایر باورهای غلط میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- انتظار داشتن کاهش وزن بسیار سریع و بدون نیاز به پیگیری دقیق رژیم و ورزش
- تصور اینکه پس از عمل، مشکلات عاطفی و روانی کاملاً از بین میروند
- باور به اینکه تمامی اطرافیان بدون هیچ مقاومتی تغییرات بیمار را میپذیرند و حمایت کامل خواهند کرد
- گمان اینکه محدودیتهای غذایی تأثیری بر زندگی اجتماعی، روابط دوستانه و خانوادگی ندارد
- اعتقاد به اینکه تغییرات پس از عمل به سرعت و بدون زحمت رخ میدهد و نیازی به صبر و تحمل نیست
آگاهی و شناخت این باورهای غلط به بیماران کمک میکند تا انتظارات واقعبینانهتری داشته باشند و بهتر بتوانند با شرایط جدید کنار بیایند، که در نهایت باعث کاهش خطر افسردگی و افزایش کیفیت زندگی پس از عمل خواهد شد.
توصیه به کسانی که می خواهند تحت عمل جراحی بای پس معده قرار گیرند
افسردگی خفیف بعد از عمل بای پس معده امری بسیار شایع است. بروز عوارض حین یا بعد از عمل و درد و دشواری های عمل ممکن است در بروز این افسردگی تاثیر منفی بگذارد. اختلال افسردگی اساسی بسیار نادر تر است اما در درصد کمی از افراد پیش می آید.
اگر هر کسی تفکرات خودکشی در سر دارد، باید در اسرع وقت با یک روانشناس یا روانپزشک (دکتر متخصص اعصاب و روان) مشورت نماید. این علامت، یک هشدار نسبت به وخیم شدن افسردگی در فرد به شمار می رود.
بهتر است همه افراد پیش از عمل بای پس معده در مورد افسردگی و علائم آن آموزش لازم را دریافت کنند. آنها باید علائم افسردگی را به خوبی بشناسند و در صورت مشاهده آنها از روانشناس یا روانپزشک کمک بگیرند. آنها نباید اجازه دهند افسردگی وخیم شود و زودتر باید برای درمان افسردگی به روانشناس یا روانپزشک مراجعه کنند.
چگونه افسردگی بعد از عمل بای پس معده را تشخیص دهیم؟
برای این که تشخیص افسردگی در یک فرد مطرح شود، لازم نیست همه علامت های زیر را در او ببینیم. اگر کسی پنج علامت از علائم زیر را برای مدت دو هفته نشان دهد، به افسردگی مبتلا است.
- خُلق افسرده در بیشتر روزها و تقریبا در همه ساعات روز
- لذت نبردن از همه مواردی که پیش از آن باعث لذت و شادی می شد. تقریبا در همه ساعات روز هیچ عاملی باعث شادمانی وی نمی شود.
- بی خوابی یا خوابیدن بیش از حد (تقریبا همه روز خواب است)
- کندی در انجام کارها و حرکات و در برخی موارد هم سرعت زیاد و عجله بیش از حد در حرکات
- خستگی یا کاهش شدید انرژی (بیشتر از آنچه بعد از عمل جراحی انتظارش می رود)
- احساس بی ارزش بودن یا احساس گناه غیر منطقی
- ناتوانی در تمرکز روی مسائل یا کاهش قدرت تصمیم گیری
- تفکرات مرگ و خودکشی به صورت مکرر
- تغییرات شدید در اشتها (با توجه به انجام عمل بای پس معده تشخیص آن بسیار دشوار است) و
- خشونت و رنجش سریع یا افزایش دردها و بیماری های جسمی
درمان افسردگی بعد از عمل بای پس معده
این نوع افسردگی به لحاظ درمانی تفاوت زیادی با سایر انواع افسردگی ندارد.
تغییرات بعد از عمل و تجربه ای که هر فرد پس از عمل به دست می آورد، بسیار منحصر به فرد است. صحبت با یک روانپزشک یا روانشناس در مورد تغییراتی که بعد از عمل به وجود آمده هم می تواند به بهبود افسردگی بینجامد. بهتر است با یک متخصص مشاوره انجام شود که در زمینه درمان افسردگی بعد از عمل بای پس معده تجربه کافی دارد. در بیشتر موارد، 6 تا 12 جلسه درمان برای این بیماران کفایت می کند.
نوروتراپی در درمان افسردگی پس از عمل بای پس
با توجه به عمل معده و داروهای مصرفی روش های درمان افسردگی بدون دارو پس از عمل بسیار توصیه می شود یکی از بهترین روش ها که دارای تاییدیه FDA نیز هست درمان افسردگی با آر تی ام اس به عنوان یک روش نوروتراپی تایید شده است
داروی ضد افسردگی بعد از عمل بای پس معده
بهترین و سریع ترین راه درمان افسردگی استفاده همزمان از مشاوره و دارو درمانی است. شایان ذکر است تقریبا همه داروهای ضد افسردگی کنونی به 2 تا 3 هفته زمان برای تاثیر نیاز دارند.
شرکت در گروه های حمایتی یا گروه درمانی
بسیاری از کلینیک های درمان چاقی با روش جراحی، از بیماران دعوت می کنند تا در نشست های گروهی شرکت کنند و تجربیات خود بعد از عمل بای پس معده را با دیگران به اشتراک بگذارند. در صورت امکان، شرکت در چنین نشست هایی به درمان افسردگی بعد از عمل بای پس معده بسیار کمک می کند.
کمک فوری در صورت داشتن تفکر خودکشی
هر فردی که به خودکشی فکر می کند، یک موقعیت اورژانس پزشکی محسوب می شود. در این موارد بهتر است با شماره تلفن 123 (اورژانس اجتماعی) تماس گرفته شود. روانشناس های کارآزموده آماده کمک فوری برای پیشگیری از خودکشی هستند. اگر خود بیمار حاضر به تماس نیست، همراهان و دوستان وی باید با تلفن 123 تماس بگیرند و راهنمایی لازم را دریافت کنند.
دکتر سید علیرضا آذر پیکان دانش آموخته رشته فوق تخصصی اُنکو سرجری و لاپاروسکوپی پیشرفته از دانشگاه تهران آماده پذیرش بیماران مبتلا به چاقی و درمان آنها با روش های گوناگون عمل جراحی چاقی از جمله عمل بای پس معده هستند. در صورت علاقه به دریافت اطلاعات بیشتر یا تعیین وقت قبلی ویزیت، خواهشمند است با شماره تلفن های کلینیک دکتر آذر پیکان واقع در تهران تماس حاصل بفرمائید.
منبع (Source) : وبسایت bariatrictimes.com
