عوارض بعد از جراحی سرطان معده | عوارض برداشتن معده در سرطان

عوارض بعد از عمل سرطان معده، یکی از موارد مهم در درمان سرطان معده می‌باشد. طبیعتاً مشکلات یا عوارضی بعد از هر عمل سرطان معده احتمال دارد که رخ دهد. بعضی از عوارض احتمال دارد بلافاصله بعد از جراحی و در بیمارستان اتفاق بیفتد. در حالت دیگر احتمال دارد که این مخاطرات ممکن است بعد از رفتن فرد به خانه رخ دهد. بسیاری از این مشکلات جزئی و با انجام مراقب‌های لازم به‌راحتی قابل کنترل می‌باشند. برخی از این مشکلات می‌توانند زندگی فرد جراحی‌شده را به خطر بیندازند. لذا درمان این مخاطرات آن‌هم در اسرع وقت لازم است.

بعد از عمل جراحی سرطان معده، ممکن است بیمار با عوارضی روبه‌رو شود که شدت و نوع آن‌ها بستگی به میزان برداشتن معده و وضعیت کلی سلامتی بیمار دارد. برای کاهش یا مدیریت این عوارض، بیماران باید تحت نظر دقیق پزشک و متخصص تغذیه قرار گیرند و از راهکارهای مناسب برای کنترل مشکلات پس از جراحی استفاده کنند.

به نقل از مجله The Lancet Oncology (لانست آنکولوژی – مجله تخصصی سرطان):

برداشتن کامل معده می‌تواند منجر به کمبود ویتامین B12، آهن و کاهش وزن قابل توجه شود و نیازمند پیگیری طولانی‌مدت است.

عوارض بعد از عمل سرطان معده

عوارض محتمل متعاقب انواع جراحی سرطان معده مواردی مانند احساس ضعف عمومی می‌باشد. مشکل دیگر بروز مشکلاتی در خوردن و آشامیدن و دریافت مواد مغذی است. همچنین مخاطرات دیگری مانند عفونت، لخته شدن خون و خونریزی احتمال بروز دارد.

عفونت

بعد از عمل جراحی خیلی از افراد در خطر ابتلا به عفونت زخم، عفونت قفسه سینه یا عفونت ادراری قرار دارند. برای کاهش خطر ابتلا به عفونت پس از جراحی معده، نیاز به استفاده از آنتی‌بیوتیک وجود دارد. در صورت بروز علائم عفونت که شامل موارد زیر می‌باشد، فرد جراحی‌شده باید در این زمینه به پزشک یا پرستار خود اطلاع دهد:

• بالا بودن دمای بدن
• لرزش بدنی
• احساس گرما و سرما
• احساس ناخوشی عمومی
• بروز سرفه
• احساس بیماری
• تورم یا قرمزی در اطراف زخم شما که موجب حس داغی در زخم می‌شود.
• بوی تند یا مایع تراوش کننده از زخم
• گاهی اوقات نیاز است با عمل مجددی عفونت زخم را رفع کنند.

لخته شدن خون

لخته شدن خون (ترومبوز ورید عمقی، DVT) یکی از مشکلات احتمالی جراحی انواع سرطان معده می‌باشد. دلیل این امر نداشتن فعالیت کافی بعد از عمل جراحی می‌باشد. لخته خون موجب انسداد جریان طبیعی خون را از طریق سیاهرگ‌ها می‌شوند. اگر فرد تورم، داغی، قرمزی یا دردناک در ناحیه پا است، باید به پزشک یا پرستار خود اطلاع دهد. یکی از خطرات احتمالی شل شدن لخته خون شل شود و حرکت به طرف ریه از طریق جریان خون می‌باشد. این امر موجب بروز انسداد (آمبولی ریه) شود. علائم این مشکل عبارت‌اند از:

1. تنگی نفس
2. درد قفسه سینه
3. سرفه کردن خون
4. احساس سرگیجه یا سبکی سر

برای پیشگیری از لخته شدن خون، انجام تمرینات پا از طریق پرستار یا فیزیوتراپیست امری مفید است. همچنین در زمانی که فرد در بیمارستان بستری می‌باشد، از طریق تزریقی زیر پوستی این خطر را کاهش می‌دهند. همچنین ضروری است که این تزریقات به مدت 4 هفته، حتی پس از بازگشت به خانه ادامه یابد. احتمال دارد که پرستار به فرد در زمینه انجام این تزریق توسط خودش آموزش دهد. همچنین پوشیدن جوراب‌های فشاری در این زمینه می‌تواند بسیار مفید باشد.

National Cancer Institute (NCI) (مؤسسه ملی سرطان آمریکا):

عوارض پس از جراحی سرطان معده شامل عفونت، لخته شدن خون و اختلالات تغذیه‌ای است که مدیریت چندتخصصی را ضروری می‌سازد.

مشکلات قفسه سینه و تنفس

بروز عفونت قفسه سینه، از جمله به شکل ذات‌الریه، می‌تواند خطرناک باشد. این مخاطرات از طریق موارد زیر کاهش می‌یابد:

• ترک دخانیات به ویژه سیگار قبل از عمل جراحی معده
• بازگشت به فعالیت عادی پس از عمل جراحی معده
• انجام هرگونه تمرین تنفسی که فیزیوتراپیست به فرد یاد می‌دهد.
• اگر دچار عفونت شدید، آنتی‌بیوتیک می‌تواند این مشکل را درمان کند.

خون ریزی

یکی از مخاطرات بعد از عمل جراحی، احتمال بروز خونریزی بعد از عمل می‌باشد. در این زمینه گروه‌درمانی فرد علائم خونریزی را از نزدیک پایش خواهد کرد. درمان در این زمینه بستگی به علت بروز خونریزی و مقدار خون از دست رفته دارد. گاهی حجم خون از دست رفته خیلی زیاد می‌باشد لذا ممکن است که فرد نیاز به انتقال خون داشته باشید.

دیگر مخاطرات

به جز موارد یاد شده بعد از جراحی سرطان معده، عوارض دیگری نیز ممکن است رخ دهد. لذا گروه‌درمانی در این زمینه نظر خواهند داشت. این مخاطرات شامل موارد زیر می‌باشند:

نشت محل اتصال معده به روده کوچک

نشت می‌تواند زمانی رخ دهد که جراح انتهای معده یا لوله غذا (مری) و روده کوچک را به هم وصل کند. به این نوع نشت آناستوموز می‌گویند. این نوع یک مخاطره مهم می‌باشد. لذا فرد جراحی‌شده در این مورد نیاز به اقدامات فوری دارد که شامل موارد زیر می‌باشد:

1. توقف موقت خوردن و آشامیدن تا زمان بهبودی
2. استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها
3. تخلیه مایعات و مواد نشت پیدا کرده
4. تغذیه از طریق لوله

برای بررسی روند بهبودی، فرد باید آزمایش‌هایی مانند آندوسکوپی و سی تی اسکن را باید انجام داد. اگر دیگر درمان‌ها در این زمینه مفید نبود، ممکن است از جراحی برای رفع نشت به جراحی استفاده شود. اگر فرد دچار نشتی می‌باشد، باید زمان بیشتری در بیمارستان بستری باقی بماند.

بروز مشکلات قلبی عروقی

احتمال دارد در بعضی از افراد بعد از عمل جراحی معده، مشکلات قلبی عروقی بروز پیدا کند. این امر می‌تواند موجب بروز مخاطراتی در دیگر اندام‌های بدن، از جمله در کلیه‌ها شود. فرد باید برای پایش عملکرد قلب و کلیه‌ها به طور منظم آزمایش‌های خونی و یا ادرار لازم را انجام دهد.

نشتی شیل (کیلوس) یا نشتی مجرای قفسه سینه

مجرای قفسه سینه لوله‌ای در مجاورت مری و بخشی از سیستم لنفاوی است. اگر فرد عمل جراحی سرطان معده را انجام دهد، جراح ممکن است این مجرا را تقسیم کند. به ندرت، ممکن است پس از انجام عمل جراحی این ناحیه با خطر نشت روبرو شود. زمان بروز این پدیده بیشتر در هفته اول بعد از جراحی است. نشانه اصلی بروز این پدیده این است که مایعات بیش از حدی به تخلیه قفسه سینه فرد تخلیه شود.

نشانه‌های کمتر معمول مواردی مانند درد و احساس تنگی نفس را در بر می‌گیرند. درمان این مشکل از طریق تخلیه مایع است. همچنین احتمال دارد که لازم باشد لوله دیگری در ناحیه‌ای تجمع مایع قرار داده شود. اگر مجرا از طرق بالا ترمیم شد، احتمال دارد که از عمل جراحی برای رفع آن کمک گرفته شود. اگر این علائم بروز پیدا کرد، فرد باید به جراح خود مراجعه کند.

مشکلات متعاقب رفتن به خانه

احتمال دارد که برخی از این مخاطرات بعد از رفتن به خانه بروز پیدا کند. این موارد لازم است که به پزشک جراح اطلاع داده شود. جراح در این زمینه مشورت یا توصیه‌های لازم را ارائه می‌دهد.

ضعف بدنی و انرژی

جراحی سرطان معده یک عمل بزرگ است. اکثر افراد پس از این عمل تا مدتی احساس ضعف و انرژی می‌کنند. این دوران در افراد مختلف متفاوت خواهد بود. اگر ضعف بدنی بیش از چند هفته ادامه داشت، لازم است که فرد به پزشک یا پرستار خود اطلاع دهد. آن‌ها می‌توانند کارهایی مانند فیزیوتراپی را برای کمک به فرد پیشنهاد دهند.

مشکلات مربوط به تغذیه

اکثر افراد پس از جراحی با بروز از مشکلاتی در تغذیه روبرو می‌شوند. متعاقباً این مشکلات می‌تواند موجب کاهش وزن شود. جدای از این بسیاری از افراد به‌راحتی وزن ریکاوری نخواهد شد. تغذیه در مقادیر کم و وعده‌های زیاد و به طور منظم در پیشگیری از این امر مفید می‌باشد. همچنین احتمال دارد که بعد از خوردن غذاهای خاص فرد دچار ناراحتی شکمی و اسهال شود.

به این علائم سندرم دامپینگ می‌گویند. فرد باید تمام دستورالعمل‌هایی که متخصص تغذیه به او می‌دهد را انجام دهد. همچنین فرد باید در مورد مشکلاتی که برنامه تغذیه او وجود دارد به متخصص تغذیه اطلاع دهد.

تخلیه آهسته معده و ریفلاکس

جراحی می‌تواند موجب پدیدار شدن مشکلاتی در بازگشت محتویات معده به مری (ریفلاکس) شود. ریفلاکس می‌تواند علائمی مانند سوزش سر دل را در فرد ایجاد کند.

 درمان ریفلاکس شامل موارد زیر می‌باشد:

• آنتی‌اسیدها
• داروهایی که به حرکت غذا در طول معده و روده کمک می‌کنند.

عدم دریافت کافی مواد مغذی

فرد جراحی‌شده بعد از جراحی معده ممکن است نیاز به مصرف کلسیم، ویتامین D و آهن اضافی داشته باشید. زیرا معده این مواد مغذی را جذب می‌کند و بعد از عمل کل یا بیشتر حجم معده برداشته می‌شود. یک فرد معمولی بدون تمام یا بخش عمده معده خود، نمی‌تواند به اندازه کافی از رژیم غذایی عادی خود مواد مغذی جذب کند. این مورد به ویژه در مورد ویتامین B12 مهم می‌باشد.

دلیل این امر این است که معده ماده‌ای به نام فاکتور درونی تولید می‌کند که موجب کمک در به کارگیری ویتامین B12 توسط بدن دارد. همچنین ویتامین B12 موجب به کمک داشتن سلامت خون و عناصر تشکیل‌دهنده آن می‌شود . بعد از عمل جراحی معده به ویژه با برداشتن کامل معده، فرد جراحی‌شده نیاز به تزریق ویتامین B12 دارد.

به نقل از World Journal of Gastrointestinal Surgery (مجله جهانی جراحی‌های گوارشی):

میزان بروز عوارض بعد از گاسترکتومی می‌تواند تا ۴۰ درصد برسد، اما مراقبت‌های مناسب پس از جراحی خطرات را کاهش می‌دهد.

کاهش خطرات بعد از جراحی سرطان معده با دکتر آذرپیکان

عمل سرطان معده یکی از جراحی‌های مهم برای حفظ سلامتی فرد و کنترل و درمان سرطان معده می‌باشد. همچون دیگر اعمال جراحی، اعمال جراحی معده نیز دارای مخاطرات و عوارضی می‌باشد. بعضی از این مخاطرات در بیمارستان و بقیه در خارج از بیمارستان احتمال وقوع دارند. فرد جراحی‌شده در مورد بروز هرکدام از عوارض بعد از عمل باید به پزشک جراح اطلاع دهد. با رعایت توصیه‌های جراح و انجام مراقبت های بعد از عمل سرطان معده، این عوارض می‌توانند فروکش یابند.

• تلفن: ۰۲۱۸۸۵۶۲۰۰۰
• اینستاگرام: @drazarpeikan
• آدرس: تهران، سعادت آباد، بلوار دریا، خیابان سردار دریا شمالی (مطهری شمالی)، روبروی کلینیک ماد، پلاک ۱۲، طبقه ۴

در مجموع، عوارض بعد از جراحی سرطان معده اگر به‌موقع شناسایی شوند، قابل‌کنترل هستند. شناخت دقیق عوارض برداشتن معده در سرطان و آگاهی از خطرات جراحی سرطان معده نقش کلیدی در افزایش کیفیت زندگی بیمار و پیشگیری از عوارض تهدیدکننده دارد.